Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 94

भर्तृयज्ञ उवाच । अथ ब्रह्मापि संचिन्त्य तानुवाच कृपान्वितः । युष्मदर्थं मयोपायश्चिंतितः पितरो लघुः

bhartṛyajña uvāca | atha brahmāpi saṃcintya tānuvāca kṛpānvitaḥ | yuṣmadarthaṃ mayopāyaściṃtitaḥ pitaro laghuḥ

Bhartṛyajña dit : Alors Brahmā aussi, après avoir réfléchi, leur parla avec compassion : «Ô Pitṛs, pour votre bien j’ai conçu un moyen aisé.»

भर्तृयज्ञःBhartṛyajña (proper name)
भर्तृयज्ञः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootभर्तृ-यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भर्तुः यज्ञः/नाम)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connective/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तर/प्रारम्भार्थक)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Connective/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/अपि=also)
संचिन्त्यhaving reflected
संचिन्त्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम्+चिन्त् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; ‘having thought/considered’
तान्them
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
कृपा-अन्वितःcompassionate
कृपा-अन्वितः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृपा (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √इ ‘to go’ with anu-, past passive participle sense ‘endowed’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (कृपया अन्वितः=compassionate)
युष्मदर्थम्for your sake
युष्मदर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (युष्माकम् अर्थः=for your sake)
मयाby me
मया:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रितीया (Instrumental/करण), एकवचन
उपायःmeans, method
उपायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउपाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चिन्तितःhas been devised
चिन्तितः:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle/कर्मणि भूतकृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘thought out/considered’
पितरःO Fathers / ancestors
पितरः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा, बहुवचन (हे पितरः / पितरः)
लघुःeasy, quick
लघुः:
Karta (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootलघु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘easy/quick’ (उपायस्य विशेषणम्)

Bhartṛyajña (narrator), reporting Brahmā’s reply

Scene: Bhartṛyajña narrates as Brahmā, after contemplation, addresses the Pitṛs with compassion, announcing he has conceived a simple remedy for their sake.

B
Bhartṛyajña
B
Brahmā
P
Pitṛs

FAQs

Scripture often provides compassionate accommodations—Brahmā formulates a simpler practice so dharma can be upheld by all.

No tīrtha is named in this verse; it transitions to a practical prescription for śrāddha.

Brahmā announces an ‘easy means’ (laghu-upāya) to ensure Pitṛs gain satisfaction.