Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 108

Devanagari script

भगवन्वत्सरांतेऽपि कन्यासंस्थे दिवाकरे । नास्माकं वंशजाः श्राद्धं प्रयच्छंति दुरात्मकाः

Transliteration

bhagavanvatsarāṃte'pi kanyāsaṃsthe divākare | nāsmākaṃ vaṃśajāḥ śrāddhaṃ prayacchaṃti durātmakāḥ

Translation

«Ô Seigneur Bienheureux, même à la fin de l’année, lorsque le Soleil se tient en Kanyā (la Vierge), nos descendants, au cœur mauvais, ne nous offrent pas le śrāddha.»

Word by Word

• भगवन्: O Lord
• भगवन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• वत्सरान्ते: at the end of the year
• वत्सरान्ते: Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वत्सर-अन्त (प्रातिपदिक; वत्सर + अन्त)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः (वत्सरस्य अन्ते)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधानार्थकः (even)

• कन्यासंस्थे: when (the sun) is in Kanyā (Virgo)
• कन्यासंस्थे: Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: कन्या-संस्थ (प्रातिपदिक; कन्या + संस्थ)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; विशेषणम् (दिवाकरे); तत्पुरुषः (कन्यायां संस्थः = situated in Virgo sign)

• दिवाकरे: in the sun / when the sun (is)
• दिवाकरे: Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिवाकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम्

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; सर्वनाम-रूपम् (of us)

• वंशजाः: descendants
• वंशजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वंशज (प्रातिपदिक; वंश + ज)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; तत्पुरुषः (वंशात् जाताः)

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• प्रयच्छन्ति: give, offer
• प्रयच्छन्ति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√यम् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्

• दुरात्मकाः: wicked
• दुरात्मकाः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुरात्मन् (प्रातिपदिक; दुर् + आत्मन्)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; विशेषणम् (वंशजाः); कर्मधारयः

Speaker

Pitṛs (addressing Brahmā)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pitṛs address Brahmā: behind them a symbolic sky-wheel shows the Sun entering Kanyā (Virgo), indicating the neglected annual rite; their faces show hunger and grievance.

Characters & Entities

• Pitṛs
• Brahmā
• Sūrya (Sun)
• Kanyā-rāśi (Virgo)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual duty is tied to sacred time; neglecting śrāddha—even at appointed times—causes ancestral distress and moral decline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned; the focus is on calendrical timing (Sun in Kanyā) for śrāddha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śrāddha at year’s end, marked by the Sun’s transit in Kanyā (Virgo), is referenced as an expected observance.