Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 212›Shloka 38
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

तस्य सन्दर्शनार्थाय तीर्थयात्रापरायणः । तत्र मां दीनमालोक्य व्याधिग्रस्तं सुदुःखितम् । कश्चित्तत्राश्रयः प्राह तपस्वी कृपयान्वितः

Transliteration

tasya sandarśanārthāya tīrthayātrāparāyaṇaḥ | tatra māṃ dīnamālokya vyādhigrastaṃ suduḥkhitam | kaścittatrāśrayaḥ prāha tapasvī kṛpayānvitaḥ

Translation

Désireux d’accomplir un pèlerinage afin de contempler ce lieu saint, j’y parvins. Me voyant misérable — accablé par la maladie et en grande souffrance — un ascète compatissant qui demeurait là me parla.

Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘of him’
सन्दर्शन-अर्थायfor (his) दर्शन/seeing
सन्दर्शन-अर्थाय:
Sampradana (सम्प्रदान/प्रयोजन-चतुर्थी)
TypeNoun
Rootसन्/सम्-दर्शन (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सन्दर्शनस्य अर्थः); पुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (4th/चतुर्थी), एकवचनम्; dative of purpose ‘for the sake of seeing’
तीर्थ-यात्रा-परायणःdevoted to pilgrimage
तीर्थ-यात्रा-परायणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘devoted to pilgrimage’
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; object of आलोक्य
दीनम्wretched/poor
दीनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; qualifies माम्
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-लोक् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having seen/observed’
व्याधि-ग्रस्तम्afflicted by disease
व्याधि-ग्रस्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootव्याधि (प्रातिपदिक) + ग्रस्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (व्याधिना ग्रस्तः); पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; qualifies माम्
सु-दुःखितम्very sorrowful
सु-दुःखितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + दुःखित (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (अतिशयेन दुःखितः); पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; qualifies माम्
कश्चित्someone
कश्चित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formअनिश्चित-सर्वनाम; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
तत्र-आश्रयःa resident there
तत्र-आश्रयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतत्र (अव्यय) + आश्रय (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (तत्र आश्रयः यस्य/तत्र आश्रयः); पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘one residing there’
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आह्/अह् (धातु)
Formलिट्-लकारः (perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘said/spoke’
तपस्वीascetic
तपस्वी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; apposition to कश्चित्
कृपयाwith compassion
कृपया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकृपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्; instrumental ‘with compassion’
अन्वितःendowed (with)
अन्वितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअन्वि-इ (धातु) + क्त (कृदन्त) / अन्वित (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; qualifies तपस्वी/कश्चित्
Speaker

Kārpaṭika (ascetic/pilgrim narrator)

Skanda Dialogue

Listener: A king (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: A weary pilgrim with visible skin affliction stands at the edge of a sacred precinct; a compassionate ascetic, matted-haired and serene, addresses him under a tree near a watercourse and shrine markers.

Characters & Entities
T
Tapasvī (compassionate ascetic)

FAQs

In tīrtha traditions, grace often arrives through sādhus—compassionate guides who connect suffering people to Dharma and right practice.

The Nāgara-kṣetra pilgrimage setting is established; the exact tīrtha is named in the next verse.

No direct prescription yet; it prepares for the ascetic’s instruction about the proper time and manner of snāna.

←Previous Verse
Next Verse→