Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 56

कस्यचित्त्वथ कालस्य वाणीवत्सरको नृपः । प्रतोषं नीतवाञ्छक्रं तपसा निर्मलेन च

kasyacittvatha kālasya vāṇīvatsarako nṛpaḥ | pratoṣaṃ nītavāñchakraṃ tapasā nirmalena ca

Après quelque temps, le roi Vāṇīvatsaraka, par une austérité pure et sans tache, combla Śakra (Indra) de pleine satisfaction.

कस्यचित्of some
कस्यचित्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; अनिश्चितार्थक सर्वनाम (of some)
तुindeed/but
तु:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)
अथthen
अथ:
Discourse marker (अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमसूचक (then)
कालस्यof time
कालस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
वाणीवत्सरकःVāṇīvatsaraka (name)
वाणीवत्सरकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाणी (प्रातिपदिक) + वत्सरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः—‘वाणीवत्सरकः’ = वाणी-नामकः वत्सरकः (a king named Vāṇīvatsaraka)
नृपःking
नृपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; पूर्वपदस्य विशेषण/अप्पोजिशन
प्रतोषम्satisfaction/propitiation
प्रतोषम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रतोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
नीतवान्brought/caused
नीतवान्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु) → नीतवत् (कृदन्त, क्तवतुँ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्तवतुँ-प्रत्ययान्त भूतकालिक कर्तरि (having led/brought) — परिप्रयोगः: ‘नीतवान्’ = ‘अनीनयत्’ (he caused/led)
शक्रम्Śakra (Indra)
शक्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
निर्मलेनpure
निर्मलेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootनिर्मल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; तपसा इत्यस्य विशेषणम् (qualifying the instrument)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)

Narrator (Purāṇic narrator within Nāgara Khaṇḍa context; specific speaker not explicit in snippet)

Listener: Nṛpa / king (addressed)

Scene: King Vāṇīvatsaraka performs spotless austerities; Indra (Śakra) appears, pleased, with celestial retinue.

V
Vāṇīvatsaraka
Ś
Śakra (Indra)

FAQs

Pure tapas performed with sincerity has the power to win divine grace, even from the king of the gods.

The tīrtha context continues implicitly; the episode illustrates how the region’s sacred narrative is marked by tapas and divine response.

Tapas (austerity) is the practice highlighted; no specific vow-details are enumerated in this verse.