Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 74

एवमुक्त्वा सहस्राक्षो विश्वेदेवांस्ततः परम् । प्रोवाच ब्राह्मणान्सर्वान्विश्वेदेवैर्विना कृतम् । श्राद्धकर्म भवद्भिस्तु कार्यमन्यैश्च मानवैः

evamuktvā sahasrākṣo viśvedevāṃstataḥ param | provāca brāhmaṇānsarvānviśvedevairvinā kṛtam | śrāddhakarma bhavadbhistu kāryamanyaiśca mānavaiḥ

Après avoir ainsi parlé, Sahasrākṣa (Indra) s’adressa ensuite aux Viśvedevās, et proclama aussi à tous les brāhmaṇas : «Le rite du śrāddha doit être accompli par vous et par les autres hommes, mais qu’il soit fait sans (la participation requise des) Viśvedevās.»

evamthus
evam:
Kriyā-viśeṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषणम्
uktvāhaving said
uktvā:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘उक्त्वा’ = having said
sahasrākṣaḥSahasrākṣa (Indra)
sahasrākṣaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsahasra (प्रातिपदिक) + akṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (सहस्रम् अक्षाणि यस्य) इन्द्रस्य नाम
viśvedevānthe Viśvedevas
viśvedevān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootviśvedeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन
tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अपादानार्थक (thereafter/from there)
paramfurther, next
param:
Kriyā-viśeṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोग; ‘ततः परम्’ = thereafter/further
provācasaid, addressed
provāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + √vac (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
brāhmaṇānBrahmins
brāhmaṇān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन
sarvānall
sarvān:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; ‘ब्राह्मणान्’ इत्यस्य विशेषणम्
viśvedevaiḥwith the Viśvedevas
viśvedevaiḥ:
Sahakāraka (Instrument/सहकारक)
TypeNoun
Rootviśvedeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन
vināwithout
vinā:
Sambandha (Exclusion/वर्जन)
TypeIndeclinable
Rootvinā (अव्यय)
Formअव्यय; वर्जनार्थक उपपद (without)
kṛtamdone, performed
kṛtam:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formक्त (भूतकर्मणि) कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘कृतम्’ = done
śrāddhakarmathe śrāddha ritual act
śrāddhakarma:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśrāddha (प्रातिपदिक) + karma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्राद्धस्य कर्म)
bhavadbhiḥby you (honorific)
bhavadbhiḥ:
Karta (Agent/कर्ता)
TypePronoun
Rootbhavat (प्रातिपदिक; आदरार्थक सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; आदरार्थक
tubut, indeed
tu:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोधार्थक निपात
kāryamshould be done
kāryam:
Kriya (Obligation/विधेय)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formअनीयर्/यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विधेय (to be done)
anyaiḥby others
anyaiḥ:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; ‘मानवैः’ इत्यस्य विशेषणम्
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात
mānavaiḥby humans
mānavaiḥ:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootmānava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन

Sahasrākṣa (Indra)

Type: kshetra

Listener: Viśvedevāḥ and brāhmaṇas (direct); king/audience (indirect)

Scene: Indra (Sahasrākṣa) addresses Viśvedevās and then the brāhmaṇas, announcing that śrāddha is to be performed by humans but without Viśvedevā participation; the Viśvedevās appear pained or astonished.

I
Indra (Sahasrākṣa)
V
Viśvedevāḥ
B
Brāhmaṇa
Ś
Śrāddha

FAQs

Ritual efficacy depends on correct divine and priestly order; altering the ordained participants causes dharmic imbalance and sorrow.

The passage belongs to a tīrtha-glorifying section, but this verse primarily explains śrāddha protocol rather than a single named site.

Śrāddha is framed as a brāhmaṇa-led rite with specific deva-participation expectations; the verse highlights performance ‘vinā’ (without) Viśvedevās as a significant deviation.