Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 148

Devanagari script

अपरं शृणु मे वाक्यं यत्ते वक्ष्यामि सद्द्विज । तथा शृण्वंतु विप्रेंद्राः सर्वे येऽत्र समागताः

Transliteration

aparaṃ śṛṇu me vākyaṃ yatte vakṣyāmi saddvija | tathā śṛṇvaṃtu vipreṃdrāḥ sarve ye'tra samāgatāḥ

Translation

Écoute encore mes paroles, ô noble brāhmaṇa : ce que je vais te déclarer. Que tous les brāhmaṇas les plus éminents rassemblés ici écoutent également.

Word by Word

• अपरम्: another, further
• अपरम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण (वाक्यम् इति)

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम (एन्क्लिटिक)

• वाक्यम्: statement
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4), एकवचन; सर्वनाम (एन्क्लिटिक)

• वक्ष्यामि: I will tell
• वक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्/Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सद्-द्विज: O good brāhmaṇa
• सद्-द्विज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारय (सन् द्विजः)

• तथा: thus, likewise
• तथा: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: तथार्थक-अव्यय (so/thus)

• शृण्वन्तु: let (them) listen
• शृण्वन्तु: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• विप्रेन्द्राः: chiefs among brāhmaṇas
• विप्रेन्द्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; तत्पुरुष (विप्राणाम् इन्द्राः)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Adjectival/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषण (विप्रेन्द्राः इति)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (here)

• समागताः: assembled, gathered
• समागताः: Karta (Predicate participle/कर्ता-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + गम् (धातु) + त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्तरि-प्रयोग (active participle)

Speaker

Unspecified (deduced: Purāṇic narrator/teacher addressing a brāhmaṇa and an assembly)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bālamaṇḍanaka-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: sad-dvija; additionally the assembled viprendras

Visual Art Cues

Scene: A sacred council: Indra (or the speaker) addresses a semicircle of senior brāhmaṇas seated on kuśa mats near the riverbank; ritual vessels and a distant shrine indicate the tīrtha.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic teachings on tīrthas are to be heard attentively, especially in a dharmic assembly, as a form of merit-bearing śravaṇa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse sets up the discourse; the chapter’s focus is the Bālamaṇḍanaka tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

The implied prescription is śravaṇa—listening to the sacred account—though no separate rite is detailed here.