Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

ततोऽग्निशरणं गत्वा संतर्प्य च हुताशनम् । पञ्चवक्त्रेण मंत्रेण दत्त्वा पूर्णाहुतिं ततः । विप्रेभ्यो दक्षिणां दद्यात्स्वशक्त्या भोजनान्विताम्

tato'gniśaraṇaṃ gatvā saṃtarpya ca hutāśanam | pañcavaktreṇa maṃtreṇa dattvā pūrṇāhutiṃ tataḥ | viprebhyo dakṣiṇāṃ dadyātsvaśaktyā bhojanānvitām

Ensuite, se rendant au refuge du feu et rassasiant le Feu sacré, on offrira l’oblation complète (pūrṇāhuti) avec le mantra de Pañcavaktra. Après cela, on donnera la dakṣiṇā aux brāhmanes selon ses moyens, accompagnée d’un repas.

ततःthen
ततः:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: then/from there)
अग्निशरणम्refuge/sanctuary of Agni
अग्निशरणम्:
Karma (Object of motion)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + शरण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुष: ‘अग्नेः शरणम्’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootगम् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund): having gone
संतर्प्यhaving satisfied
संतर्प्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootतृप् (धातु) + सम् (उपसर्ग) + य (ल्यप्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): having satisfied/propitiated
and
:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
हुताशनम्Agni (the oblation-eater)
हुताशनम्:
Karma (Object of propitiation)
TypeNoun
Rootहुत (कृदन्त) + अशन् (धातु/प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘हुतं अश्नाति’/‘हुताशनः’), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
पञ्चवक्त्रेणwith the five-faced (mantra)
पञ्चवक्त्रेण:
Karana (Instrument/means)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या) + वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (पञ्च वक्त्राणि यस्य/पञ्चवक्त्रः), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रयोगे; अत्र नपुंसकलिङ्ग ‘पञ्चवक्त्र’ इति, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
मंत्रेणwith a mantra
मंत्रेण:
Karana (Instrument)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
दत्त्वाhaving offered
दत्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootदा (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय: having given/offered
पूर्णाहुतिम्a full oblation
पूर्णाहुतिम्:
Karma (Object of offering)
TypeNoun
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक) + आहुति (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘पूर्णा आहुतिः’), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
ततःthen
ततः:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (then)
विप्रेभ्यःto the Brahmins
विप्रेभ्यः:
Sampradana (Recipient)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), बहुवचन
दक्षिणाम्a gift/fee (dakṣiṇā)
दक्षिणाम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
दद्यात्should give
दद्यात्:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
स्वशक्त्याaccording to one’s ability
स्वशक्त्या:
Karana (According to means)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘स्वस्य शक्तिः’), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
भोजनान्विताम्accompanied with food
भोजनान्विताम्:
Visheshana (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootभोजन (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तृतीया/सह: ‘भोजनेन अन्विता’ = endowed with food), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘दक्षिणाम्’ इति विशेषण

Skanda (deduced)

Tirtha: Agnīśaraṇa (as referenced)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim approaches a consecrated fire-altar at a tīrtha, offers ghee and samidhs, completes a pūrṇāhuti while reciting the Pañcavaktra mantra, then respectfully gives dakṣiṇā and serves a meal to seated brāhmaṇas.

A
Agni (hutāśana)
P
Pañcavaktra-mantra
P
pūrṇāhuti
D
dakṣiṇā
V
vipra (brāhmaṇa)

FAQs

Purification is consummated by honoring Agni and supporting learned brāhmaṇas through charity and feeding—dharma is completed by giving.

No specific tīrtha is named; the verse gives a general completion-rite within the tīrtha-mahātmya context.

Perform Agni-satisfaction, offer pūrṇāhuti with the Pañcavaktra mantra, then give dakṣiṇā and भोजन (feeding) to brāhmaṇas according to capacity.