Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

तदर्थं शरदश्चांते शुभर्त्तौ ब्राह्मणोत्तमाः । चातुश्चरणसंपन्नाः संस्थाप्याः षोडशैव तु

tadarthaṃ śaradaścāṃte śubharttau brāhmaṇottamāḥ | cātuścaraṇasaṃpannāḥ saṃsthāpyāḥ ṣoḍaśaiva tu

Ainsi, à un moment faste à la fin de l’automne, seize brāhmanes d’élite, pleinement pourvus des quatre « pieds » (science védique et juste conduite), doivent être officiellement établis et assis pour ce rite.

तदर्थम्for that purpose
तदर्थम्:
Purpose adjunct (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootतदर्थ (प्रातिपदिक: तत् + अर्थ)
Formअव्ययीभाव-प्रयोग (accusative used adverbially) ‘तस्य अर्थम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः; अर्थे ‘for that purpose’
शरदःof autumn
शरदः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशरद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; ‘शरदः अन्ते’ = at the end of autumn
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अन्तेat the end
अन्ते:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कालाधिकरणे
शुभर्त्तौin the auspicious season
शुभर्त्तौ:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशुभर्तु (प्रातिपदिक: शुभ + ऋतु)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘शुभः ऋतुः’ इति कर्मधारयः; कालाधिकरणे
ब्राह्मणोत्तमाःexcellent Brahmins
ब्राह्मणोत्तमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मणोत्तम (प्रातिपदिक: ब्राह्मण + उत्तम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘उत्तमाः ब्राह्मणाः’ इति कर्मधारयः
चातुश्चरणसंपन्नाःendowed with four qualifications/quarters
चातुश्चरणसंपन्नाः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootचातुः-चरण-संपन्न (प्रातिपदिक: चातुः + चरण + संपन्न)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘चातुःचरणैः संपन्नाः’ (having four ‘caraṇa’/quarters—i.e., fully qualified)
संस्थाप्याःshould be स्थापित/installed
संस्थाप्याः:
Predicate (Vidhi/विधेय)
TypeAdjective
Rootसम्+स्था (धातु) → संस्थाप्य (कृदन्त)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय-विशेषणम्—‘to be installed/appointed’
षोडशsixteen
षोडश:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootषोडश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (ब्राह्मणोत्तमाः इत्यस्य विशेषणम्)
एवindeed/only
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
तुbut/indeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयबोधक निपात (contrastive particle)

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya instructional style; common Skanda→listener framing)

Tirtha: Garttā-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Scene: Sixteen brāhmaṇas are ceremonially appointed and seated in an orderly arrangement at a tīrtha pavilion during late autumn; ritual vessels, darbha, and manuscripts indicate Vedic completeness.

B
Brāhmaṇa
Ś
Śarad (autumn)

FAQs

Sacred rites at a tīrtha should be performed with proper timing and with qualified, disciplined Brāhmaṇas so that the act becomes dharma-filled and merit-bearing.

The surrounding verses indicate Garttā-tīrtha (Garttātīrtha) as the focal sacred site in this adhyāya.

Install/seat sixteen well-qualified Brāhmaṇas at an auspicious time at the end of autumn for the intended tīrtha-rite.