Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । संक्षेपात्तीर्थजं पुण्यं लभ्यते यन्नरैर्भुवि

Transliteration

etadvaḥ sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'smi dvijottamāḥ | saṃkṣepāttīrthajaṃ puṇyaṃ labhyate yannarairbhuvi

Translation

Ô meilleurs des deux-fois-nés, je vous ai exposé tout ce qui m’a été demandé. En bref, c’est ainsi que les hommes sur la terre obtiennent le mérite né des tīrtha.

Word by Word

• एतत्: this (matter)
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन

• वः: of you / to you
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (Genitive), बहुवचन; एन्क्लिटिक रूप

• सर्वम्: all, entire
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• आख्यातम्: has been told/explained
• आख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘कथितम्’

• यत्: which (that)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• पृष्टः: (I) having been asked
• पृष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-छ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन

• द्विजोत्तमाः: O best of the twice-born (brahmins)
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक); द्विजानाम् उत्तमाः
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बोधनार्थे (vocative-sense)

• संक्षेपात्: briefly / in summary
• संक्षेपात्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संक्षेप (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘संक्षेपेण’

• तीर्थजम्: born of a sacred ford (tīrtha)
• तीर्थजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तीर्थ + ज (प्रातिपदिक); तीर्थात् जातम्
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पुण्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• लभ्यते: is obtained
• लभ्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट् (Present), कर्मणि (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• नरैः: by men
• नरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣayaḥ / brāhmaṇa sages

Visual Art Cues

Scene: A calm teaching assembly: the narrator concludes a long catalogue of tīrthas, addressing attentive brāhmaṇa sages seated in a forest hermitage setting, manuscripts and water-vessels nearby.

Characters & Entities

• Dvijottamāḥ (sages/brāhmaṇas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-sevā is presented as a practical dharmic path for worldly beings to gain puṇya, summarized for easy remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single site; it functions as a concluding summary to the preceding tīrtha discussion.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new ritual is added; it consolidates the teaching that tīrtha-related actions (especially snāna) generate puṇya.