Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 73

सूत उवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा भगवाञ्छशिशेखरः । अब्रवीद्राजपुत्रीं तां मेघगंभीरया गिरा । वत्से मद्वचनादद्य तपस्त्वं त्यक्तुमर्हसि

sūta uvāca | tasyāstadvacanaṃ śrutvā bhagavāñchaśiśekharaḥ | abravīdrājaputrīṃ tāṃ meghagaṃbhīrayā girā | vatse madvacanādadya tapastvaṃ tyaktumarhasi

Sūta dit : Ayant entendu ses paroles, le Seigneur bienheureux Śaśiśekhara s’adressa à la princesse d’une voix grave comme le tonnerre des nuées : «Enfant, par mon ordre, aujourd’hui tu dois cesser tes austérités.»

sūtaḥSūta
sūtaḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
tatthat
tat:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘vacanam’ इति विशेषणम्
vacanamspeech/words
vacanam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriya-visheṣaṇa (Prior action/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśru (धातु) + ktvā (कृत् प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
bhagavānthe Blessed Lord
bhagavān:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
śaśiśekharaḥŚaśiśekhara (moon-crested)
śaśiśekharaḥ:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootśaśin + śekhara (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः: शशिनः शेखरः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
abravītsaid/spoke
abravīt:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
rājaputrīmthe princess
rājaputrīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootrājan + putrī (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः: राज्ञः पुत्री), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
tāmher
tām:
Karma (Apposition/कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
meghagaṃbhīrayāwith deep (cloud-like)
meghagaṃbhīrayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootmegha + gaṃbhīra (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः/कर्मधारयार्थः: मेघवत् गम्भीरा), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘girā’ इति विशेषणम्
girāby (his) voice/speech
girā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootgir (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
vatseO dear child
vatse:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvatsa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (संबोधनार्थे), सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
madvacanātfrom my word/at my command
madvacanāt:
Hetu/Apadana (Cause/Source/अपादान)
TypeNoun
Rootmad + vacana (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः: मम वचनम्), नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
adyatoday/now
adya:
Kāla-adhikarana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
tapaḥausterity/penance
tapaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
tvamyou
tvam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
tyaktumto abandon
tyaktum:
Karma (Complement of ‘arhasi’/कर्म)
TypeIndeclinable
Roottyaj (धातु) + tumun (कृत् प्रत्यय)
Formतुमुनन्त (infinitive), प्रयोजन/कर्मप्रवचनार्थ
arhasiyou ought/are fit
arhasi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootarh (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Sūta (narrator); Śiva (Śaśiśekhara) is the quoted speaker

Type: kund

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya ṛṣis (frame)

Scene: Śiva, crescent-mooned, speaks with thunderous gentleness to a princess; the air feels like monsoon clouds—powerful yet soothing—signaling the completion of her austerity.

S
Sūta
Ś
Śiva (Śaśiśekhara)
R
rājaputrī (princess)

FAQs

Austerity bears fruit when aligned with divine grace; the Lord himself may release a devotee from prolonged tapas.

The verse sets the scene for a local tīrtha narrative in Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya (the specific pond/tīrtha is named in the following verses).

No direct ritual is prescribed here; it indicates the completion/cessation of tapas by Śiva’s command.