Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 63

नीलांबरधरः क्षामो दीनो दण्डसमाश्रितः । क्षुत्कुर्वञ्छ्लेष्मणा तावत्कृच्छ्रात्संधारयन्पदम्

nīlāṃbaradharaḥ kṣāmo dīno daṇḍasamāśritaḥ | kṣutkurvañchleṣmaṇā tāvatkṛcchrātsaṃdhārayanpadam

Vêtu d’étoffes bleues, amaigri et misérable, appuyé sur un bâton ; éternuant avec des glaires, il peinait à se tenir debout, avec grande difficulté.

नीलाम्बरधरःwearer of a blue garment
नीलाम्बरधरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनील + अम्बर + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—नीलम् अम्बरम् यस्य सः (नीलाम्बर) + धरः (धारकः)
क्षामःemaciated
क्षामः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्
दीनःwretched, poor
दीनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्
दण्डसमाश्रितःleaning on a staff
दण्डसमाश्रितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदण्ड + सम्-आ-श्रि (धातु) → समाश्रित (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), ‘समाश्रित’ = आश्रितः; समासः—दण्डम् समाश्रितः
क्षुत्hunger
क्षुत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षुत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘क्षुत्’ = क्षुधा
कुर्वन्doing, causing
कुर्वन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘कुर्वन्’ = doing/causing
श्लेष्मणाwith phlegm
श्लेष्मणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootश्लेष्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
तावत्so long, to that extent
तावत्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/अवधि-बोधक (so much/for that long)
कृच्छ्रात्with difficulty, from hardship
कृच्छ्रात्:
Hetu/Source (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे—‘कृच्छ्रात्’ = कष्टेन
संधारयन्supporting, sustaining
संधारयन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-धृ (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘संधारयन्’ = sustaining/holding together
पदम्step, foot
पदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

Sūta

Scene: A gaunt figure in blue garments, trembling and leaning on a staff, sneezing and struggling to stand at the edge of a sacrificial enclosure, watched by priests and onlookers.

Y
Yakṣmā (implied sufferer)

FAQs

The text vividly portrays suffering to highlight the need for higher refuge—tīrtha, devotion, and dharma—beyond ordinary strength.

The broader kuṇḍa/tīrtha narrative of Nāgarakhaṇḍa Adhyāya 190; this verse prepares the ground for the tīrtha’s curative glory.

None in this verse; it is a narrative depiction of the afflicted person’s condition.