Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 40

अथांते कर्मणस्तस्य ब्रह्मा प्राह शतक्रतुम् । हितार्थं सर्वलोकस्य विनयावनतं स्थितम्

athāṃte karmaṇastasya brahmā prāha śatakratum | hitārthaṃ sarvalokasya vinayāvanataṃ sthitam

Puis, à l’achèvement de ce rite, Brahmā s’adressa à Śatakratu (Indra), qui se tenait là, incliné avec humilité, pour le bien de tous les mondes.

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक
अन्तेat the end
अन्ते:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन (at the end)
कर्मणःof the rite
कर्मणः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive); एकवचन
तस्यof that
तस्य:
Sambandha (Genitive determiner/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; षष्ठी; एकवचन; ‘कर्मणः’ इति विशेषणम् (of that)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद (said/spoke)
शतक्रतुम्Śatakratu (Indra)
शतक्रतुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशत-क्रतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; समासः—शतं क्रतवो यस्य (इन्द्रः)
हितार्थम्for the benefit
हितार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootहित-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; द्वितीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत् (for the welfare/purpose)
सर्वलोकस्यof all people/worlds
सर्वलोकस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व-लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन; समासः—सर्वे लोकाः (all worlds/people)
विनयावनतम्humbled with humility
विनयावनतम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootविनय-अवनत (प्रातिपदिक; अवनत = √नम् क्त)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; समासः—विनयेन अवनतः (humbled by modesty); ‘शतक्रतुम्’ इति विशेषणम्
स्थितम्standing
स्थितम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Root√स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; ‘शतक्रतुम्’ इति विशेषणम् (standing/being)

Sūta (narration)

Tirtha: Jyeṣṭhapuṣkara

Type: kshetra

Scene: At the close of a rite, Brahmā addresses Indra; Indra stands with folded hands, head bowed, while priests and pilgrims form a respectful circle around the ritual space.

B
Brahmā
Ś
Śatakratu (Indra)

FAQs

Authority in dharma is paired with humility: even Indra receives guidance for the universal good.

The setting remains Jyeṣṭhapuṣkara/Jyeṣṭha-kuṇḍa during the great bathing rites.

The verse marks the completion of a major rite and introduces divine instruction connected to proper conduct during the gathering.