Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 73

शिशुं पुत्रं समादाय कन्यामेकां च शोभनाम् । ततोऽहं भार्यया प्रोक्तो वानप्रस्थाश्रमे स्थितः

śiśuṃ putraṃ samādāya kanyāmekāṃ ca śobhanām | tato'haṃ bhāryayā prokto vānaprasthāśrame sthitaḥ

«Prenant avec elle notre petit fils et une fille gracieuse, mon épouse me parla alors; et je pris place dans l’āśrama de vānaprastha»।

शिशुम्infant, baby
शिशुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
समादायhaving taken
समादाय:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main action)
TypeVerb
Rootसम्-आ-दा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having taken’
कन्याम्girl, daughter
कन्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एकाम्one
एकाम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कन्याम्)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
शोभनाम्beautiful, splendid
शोभनाम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootशोभन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कन्याम्)
ततःthen, thereafter
ततः:
Kāla/Anantara (Then)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भार्ययाby (my) wife
भार्यया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
प्रोक्तःwas told, was addressed
प्रोक्तः:
Karmaṇi-prayoga predicate (Passive predicate)
TypeVerb
Rootप्र-उच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘spoken/told’
वानप्रस्थाश्रमेin the vānaprastha-āśrama (forest-dweller stage)
वानप्रस्थाश्रमे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवानप्रस्थ-आश्रम (प्रातिपदिक; वानप्रस्थ + आश्रम)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
स्थितःsituated, staying
स्थितः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicative to subject)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘standing/being situated’

Unspecified first-person narrator

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: A couple with two small children at the edge of a forest-hermitage setting; the husband poised for vānaprastha, the wife speaking with urgency and devotion, travel bundles and simple ascetic items visible.

V
vānaprastha-āśrama
B
bhāryā (wife)
P
putra (son)
K
kanyā (daughter)

FAQs

It frames renunciation within āśrama-dharma: spiritual progress can occur through an ordered life-stage (vānaprastha), not only abrupt abandonment.

No specific tīrtha is named in this verse.

No explicit rite is stated; the prescription is the dharmic mode of life—vānaprastha-āśrama.