Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

अयुक्तं विहितं तात यच्छप्तोऽयं बटुस्त्वया । न मां धर्षयितुं शक्तो विषाढ्योऽपि भुजंगमः

ayuktaṃ vihitaṃ tāta yacchapto'yaṃ baṭustvayā | na māṃ dharṣayituṃ śakto viṣāḍhyo'pi bhujaṃgamaḥ

Bhṛgu dit : «Mon fils, il était inconvenant que tu aies maudit ce jeune brahmacārin. Même un serpent gonflé de venin n’a pas le pouvoir de m’assaillir.»

अयुक्तम्improper
अयुक्तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअयुक्त (प्रातिपदिक; √युज्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; नञ्-समास/उपसर्गः अ-; क्त-प्रत्ययान्त
विहितम्done/ordained
विहितम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवि + हित (प्रातिपदिक; √धा)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; उपसर्गः वि-
तातO dear (father/son)
तात:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
यत्that which
यत्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
शप्तःcursed
शप्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootशप्त (प्रातिपदिक; √शप्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
बटुःboy/young brahmacārin
बटुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबटु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
not
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
माम्me
माम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
धर्षयितुम्to assault/overpower
धर्षयितुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootधर्षय् (धातु; causative of √धृष्)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive)
शक्तःable
शक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootशक्त (प्रातिपदिक; √शक्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त
विषाढ्यःrich in poison; very venomous
विषाढ्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविष + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (विषेण आढ्यः/समृद्धः)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवाद-निपात (particle: even/also)
भुजंगमःsnake
भुजंगमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभुजंगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

Bhṛgu

Scene: Bhṛgu admonishes Cyavana: ‘Improper was this curse’; he stands or sits with calm authority, while Cyavana listens. A symbolic serpent with raised hood appears in the background, signifying the curse’s effect, yet subdued by Bhṛgu’s tejas.

B
Bhṛgu
C
Cyavana

FAQs

Power must be governed by dharma; even a sage’s curse should be proportionate and justified.

This verse focuses on ethical correction; the site praise is developed later with Hāṭakeśvara-kṣetra and its sacred water.

None; it is a dhārmic rebuke establishing the ground for śāpa-mokṣa.