Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

अतिथिर्यत्र संप्राप्तः श्राद्धकाल उपस्थिते । अपूजितो गृहाद्याति तच्छ्राद्धं प्रेततृप्तिदम्

Transliteration

atithiryatra saṃprāptaḥ śrāddhakāla upasthite | apūjito gṛhādyāti tacchrāddhaṃ pretatṛptidam

Translation

Lorsqu'un hôte inattendu arrive au moment du Śrāddha et quitte la maison sans être honoré, ce Śrāddha devient une offrande qui satisfait les pretas (esprits errants).

Word by Word

• अतिथिः: a guest
• अतिथिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अतिथि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (where)

• संप्राप्तः: having arrived
• संप्राप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + √प्राप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (past participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगः

• श्राद्धकालः: the time of śrāddha
• श्राद्धकालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः: श्राद्धस्य कालः

• उपस्थिते: when (it) has come/at the arrival
• उपस्थिते: Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: उप + √स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः, पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; सति-सप्तमी (locative absolute): ‘when (it) has arrived’

• अपूजितः: not honoured
• अपूजितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ (नञ्) + पूजित (√पूज् क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः, पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नञ्-समासार्थः: ‘not honoured’

• गृहात्: from the house
• गृहात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (5th/Ablative), एकवचनम्

• याति: goes
• याति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; अनुवादक-विशेषणम्

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रेततृप्तिदम्: giving satisfaction to the pretas
• प्रेततृप्तिदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रेत (प्रातिपदिक) + तृप्ति (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक; √दा ‘to give’)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; चतुर्थी-तत्पुरुष/उपपद-समासः: प्रेतानां तृप्तिं ददाति इति

Speaker

Māṃsāda

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpa (King)

Visual Art Cues

Scene: At śrāddha time, a traveler-guest arrives; the householder, preoccupied with ritual, lets him leave unhonored; pretas immediately gather around the śrāddha offerings, visibly ‘satisfied’.

Characters & Entities

• Atithi
• Śrāddha
• Preta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hospitality is a pillar of dharma; neglecting a guest at sacred times reverses the merit of ritual acts.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is specified; the verse teaches household dharma within the Mahātmya discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Honor and receive guests properly, even during śrāddha time, so the rite retains its intended fruit.