Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 68

ततश्च स्थापिता देवी कृत्वा रत्नमयी शुभा । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे मया तत्र सुरेश्वर

tataśca sthāpitā devī kṛtvā ratnamayī śubhā | hāṭakeśvaraje kṣetre mayā tatra sureśvara

«Puis j’y ai installé la Déesse de bon augure, la façonnant sous une forme de joyaux. Dans le saint domaine de Hāṭakeśvara, ô Seigneur des dieux, je l’y ai établie.»

ततःthen/thereafter
ततः:
Kriyavisheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formअव्ययम्; अपादान/क्रमवाचक-क्रियाविशेषणम् (then/thereafter)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
स्थापिताwas installed/established
स्थापिता:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थापित (कृदन्त, णिच्)
Formकृदन्तः (भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययः / past passive participle); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘देवी’ इत्यस्य विशेषणम्
देवीthe Goddess
देवी:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Kriyavisheshana (Converb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वान्त)
Formअव्ययकृदन्तः (क्त्वा/gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having done/made)
रत्नमयीmade of jewels
रत्नमयी:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootरत्न (प्रातिपदिक) + मय (तद्धित-प्रत्ययः)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (देव्याः)
शुभाauspicious
शुभा:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
हाटकेश्वरजेin/at (the place) connected with Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरजे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; ‘क्षेत्रे’ इत्यस्य विशेषणम्; -ज = ‘born/connected with’
क्षेत्रेin the sacred field/region
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्
मयाby me
मया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; कर्तृवाचकः (agent)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-क्रियाविशेषणम् (locative adverb)
सुरेश्वरO lord of the gods
सुरेश्वर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचनम्

Lakṣmī

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Sureśvara (addressed)

Scene: A consecration scene: the jewel-formed Goddess image is installed on a pedestal in Hāṭakeśvara-kṣetra, with priests, vessels, and divine witnesses; Indra-like ‘sureśvara’ is addressed.

D
Devī (Gaurī/Parameśvarī)
H
Hāṭakeśvara-kṣetra

FAQs

Establishing divine presence in a kṣetra through pratisthā and worship is portrayed as sanctifying place and community.

Hāṭakeśvara-kṣetra is explicitly named as the sacred region where the Devī is installed.

Deity installation (sthāpanā/pratiṣṭhā) and ongoing worship are implied as the kṣetra’s sustaining rites.