Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

दीप्तां दिशं समासाद्य रुरोद च तथा शिवा । तां दृष्ट्वा सुमहोत्पातान्वसिष्ठो मुनिपुंगवः

dīptāṃ diśaṃ samāsādya ruroda ca tathā śivā | tāṃ dṛṣṭvā sumahotpātānvasiṣṭho munipuṃgavaḥ

S’approchant d’un quartier du ciel embrasé, Śivā —la Déesse de bon augure— poussa un grand cri en pleurant. Voyant ces présages immenses, Vasiṣṭha, taureau parmi les sages, se tint en éveil.

दीप्ताम्blazing
दीप्ताम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीप्त (प्रातिपदिक; √दीप् + त)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (दिशम्)
दिशम्direction
दिशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
समासाद्यhaving approached
समासाद्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम् + आ + √सद् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); ‘having approached/reached’
रुरोदcried/howled
रुरोद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√रुद् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
तथाalso/likewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
शिवाa jackal
शिवा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘शिवा’ = शृगाली (jackal)
ताम्that (omen/event)
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); ‘having seen’
सुमहोत्पातान्very great portents
सुमहोत्पातान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग/पूर्वपद) + महा (प्रातिपदिक) + उत्पात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—कर्मधारयः (सुमहान्तः उत्पाताः)
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
मुनिपुंगवःforemost of sages
मुनिपुंगवः:
Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + पुंगव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (मुनीनां पुंगवः = among sages, the foremost)

Narrator (Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in the snippet)

Tirtha: Vasiṣṭha-āśrama (as narrative locus)

Type: kshetra

Scene: A quarter of the sky burns with unnatural light; Śivā, envisioned as an auspicious goddess or as a sacred presence, cries out; Vasiṣṭha turns, eyes sharpened, reading the omen.

Ś
Śivā
V
Vasiṣṭha

FAQs

Even the divine signals distress when dharma is threatened; sages respond to signs with vigilance and spiritual power, not panic.

The verse sits within the Tīrthamāhātmya framework, but the precise tīrtha is not named in this line alone.

None; the verse narrates a portent and the sage’s recognition of it.