Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 53

Devanagari script

द्वितीयेन तु मे पुंसा मर्त्यलोके सुखं कृतम् । दत्त्वा वस्त्राणि चित्राणि तथैवाभरणानि च

Transliteration

dvitīyena tu me puṃsā martyaloke sukhaṃ kṛtam | dattvā vastrāṇi citrāṇi tathaivābharaṇāni ca

Translation

Mais par le second homme, le bonheur me fut accordé dans le monde des mortels : il me donna de beaux vêtements et des parures également.

Word by Word

• द्वितीयेन: by the second (man)
• द्वितीयेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया (करण) एकवचनम्; विशेषणम् (instrumental singular masculine)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः/समुच्चय-व्यतिरेकसूचकः (particle: but/indeed)

• मे: of me/my
• मे: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी एकवचनम् (genitive singular pronoun)

• पुंसा: by a man
• पुंसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पुंस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (instrumental singular)

• मर्त्यलोके: in the mortal world
• मर्त्यलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मर्त्यलोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम् (locative singular); समासः—मर्त्यानां लोकः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• सुखम्: happiness/comfort
• सुखम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (accusative singular)

• कृतम्: was made/was done
• कृतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त-प्रत्यय); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे ‘सुखं कृतम्’ (past passive participle: made)

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (gerund/absolutive): ‘having given’

• वस्त्राणि: garments
• वस्त्राणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम् (accusative plural)

• चित्राणि: variegated/beautiful
• चित्राणि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; विशेषणम् (agreeing with वस्त्राणि)

• तथा: thus/so
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषणम् (adverb: thus/so)

• एव: indeed/also
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपातः (particle: indeed/just)

• आभरणानि: ornaments
• आभरणानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आभरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम् (accusative plural)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction: and)

Speaker

The wife (continuing narrative confession/reflection)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A narrative moment of testimony: a benefactor is remembered for gifting fine garments and ornaments, symbolizing protection, dignity, and auspiciousness amid a public dispute.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly comforts and gifts can obscure dharma; one must discern rightful conduct beyond material allure.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates material giving, not a prescribed dāna or vrata.