Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 56

Devanagari script

ततो दशसहस्रांते तस्य मंत्रस्य संख्यया । भैरवस्तुष्टिमापन्नः प्रोवा च तदनन्तरम्

Transliteration

tato daśasahasrāṃte tasya maṃtrasya saṃkhyayā | bhairavastuṣṭimāpannaḥ provā ca tadanantaram

Translation

Alors, lorsque le compte de ce mantra fut achevé — dix mille au total — Bhairava, pleinement satisfait, parla aussitôt après.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Sequence marker)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय — 'then'

• दश-सहस्र-अन्ते: at the end of ten thousand (recitations)
• दश-सहस्र-अन्ते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दश (संख्या-प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचनम्; तत्पुरुषः (दशसहस्रस्य अन्तः = at the end of ten thousand)

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचनम्

• मन्त्रस्य: of the mantra
• मन्त्रस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचनम्

• संख्यया: by the count/number
• संख्यया: Karana (Measure/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: संख्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचनम्

• भैरवः: Bhairava
• भैरवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भैरव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचनम्

• तुष्टिम्: satisfaction, pleasure
• तुष्टिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्

• आपन्नः: having attained
• आपन्नः: Karta (Predicate qualifier)
• Type: Adjective
• Root: आ + पद् (धातु) → आपन्न (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकालिक), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; 'having attained'

• प्रोवाच: said, spoke
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; रूपम्: प्रोवाच

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक) — 'and'

• तत्-अनन्तरम्: immediately thereafter
• तत्-अनन्तरम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अनन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; अव्यय (क्रियाविशेषणम्) — 'immediately thereafter'

Speaker

Narrator (unnamed)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: After completing ten thousand repetitions, Bhairava becomes pleased—his presence intensifies, and he begins to speak, granting assurance or boon.

Characters & Entities

• Bhairava
• Mantra-japa (ten thousand count)
• King (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Perseverance in a vowed mantra-count (saṃkhyā) culminates in divine satisfaction and guidance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode unfolds at the Hāṭakeśvara-associated kṣetra highlighted in this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

A japa-saṃkhyā of ten thousand recitations of the specified mantra.