Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

भव पुण्यप्रभावेयं हंस्येतां मंडनं भुवः । अद्यलोकं निरालोकं कंदर्पं दर्पवर्जितम्

Transliteration

bhava puṇyaprabhāveyaṃ haṃsyetāṃ maṃḍanaṃ bhuvaḥ | adyalokaṃ nirālokaṃ kaṃdarpaṃ darpavarjitam

Translation

«Par la puissance de son mérite, cet ornement de la terre te réduirait à néant ; aujourd’hui elle rendrait le monde sans joie, et même Kāma (l’Amour) dépouillé d’orgueil.»

Word by Word

• भव: be; become
• भव: Sambodhana/Address (सम्बोधन)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular); परस्मैपदम्; धातु: भू

• पुण्य-प्रभावा: having holy merit as power
• पुण्य-प्रभावा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन; तत्पुरुषः (पुण्यस्य प्रभावः)

• इयम्: this (she/this one)
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन; सर्वनाम

• हंस्येताम्: (they) will laugh
• हंस्येताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हस् (धातु)
• Form: लृट् (Simple future), प्रथमपुरुष (3rd person), द्विवचन (dual); आत्मनेपदम्; धातु: हस्

• मण्डनम्: ornament; adornment
• मण्डनम्: Karma/Predicate complement (कर्म/पूरक)
• Type: Noun
• Root: मण्डन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1/2), एकवचन

• भुवः: of the earth/world
• भुवः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), षष्ठी (Gen. 6), एकवचन

• अद्य: today; now
• अद्य: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• लोकम्: world
• लोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन

• निरालोकम्: without light; dark
• निरालोकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर् (उपसर्ग) + आलोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन; उपसर्गपूर्वक-प्रातिपदिक

• कन्दर्पम्: Kandarpa (Cupid)
• कन्दर्पम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्दर्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन

• दर्प-वर्जितम्: devoid of pride
• दर्प-वर्जितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दर्प (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृज्/वर्ज्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle) ‘वर्जित’; तत्पुरुषः (दर्पेण वर्जितम्/दर्परहितम्)

Speaker

Mādhava

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A charged admonition: a radiant, auspicious feminine presence (or the sanctified 'ornament of earth') stands as a moral force; Kāma’s bow and flower-arrows appear dimmed, his pride broken, while the world’s joy seems to withdraw under the weight of her merit.

Characters & Entities

• Kandarpa/Kāma (Cupid)
• Rākṣasa
• Vṛndārikā (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Puṇya (spiritual merit) is portrayed as a real protective force; harming the virtuous disrupts the beauty and joy of the world.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No explicit site is named in this śloka; the tīrtha-māhātmya context implies a sacred geography backdrop.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse emphasizes the potency of puṇya.