Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 144›Shloka 67
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 67

Devanagari script

चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां भगवाञ्छशिशेखरः । गन्तुं चित्रेश्वरे पीठे गणै रौद्रैः समावृतः । योगिनीभिः प्रचण्डाभिः सार्धं प्राप्ते निशामुखे

Transliteration

caitraśuklacaturdaśyāṃ bhagavāñchaśiśekharaḥ | gantuṃ citreśvare pīṭhe gaṇai raudraiḥ samāvṛtaḥ | yoginībhiḥ pracaṇḍābhiḥ sārdhaṃ prāpte niśāmukhe

Translation

Au quatorzième jour lunaire de la quinzaine claire de Caitra, le Seigneur Bienheureux, Celui dont la lune est le diadème (Śiva), se mit en route vers le siège de Citreśvara—entouré de gaṇa farouches et accompagné de Yoginī terrifiantes—lorsque la nuit venait de commencer.

Word by Word
चैत्रशुक्लचतुर्दश्याम्on the 14th day of the bright fortnight of Caitra
चैत्रशुक्लचतुर्दश्याम्:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootचैत्र (प्रातिपदिक) + शुक्ल (प्रातिपदिक) + चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः (चैत्रस्य शुक्लपक्षस्य चतुर्दशी)
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शशिशेखरःŚaśiśekhara (moon-crested Śiva)
शशिशेखरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशशि (प्रातिपदिक) + शेखर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शशिः शेखरः यस्य) — शिवस्य नाम
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive), ‘to go’
चित्रेश्वरेat Cিত্রेश्वर (place/Śiva shrine)
चित्रेश्वरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचित्रेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
पीठेon the seat/holy pedestal
पीठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपीठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
गणैःwith the attendants (gaṇas)
गणैः:
Saha (Association/सह)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
रौद्रैःfierce
रौद्रैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरौद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (गणैः इति)
समावृतःsurrounded
समावृतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम् + आ + वृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘surrounded’
योगिनीभिःwith yoginīs
योगिनीभिः:
Saha (Association/सह)
TypeNoun
Rootयोगिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
प्रचण्डाभिःvery fierce
प्रचण्डाभिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रचण्ड (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (योगिनीभिः इति)
सार्धम्together with
सार्धम्:
Saha (Association/सह)
TypeIndeclinable
Rootसार्धम् (अव्यय)
Formसह-अर्थक-अव्यय
प्राप्तेwhen it had arrived
प्राप्ते:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग सप्तमी-एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute) — ‘when (it) had arrived’
निशामुखेat the beginning of night
निशामुखे:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootनिशा (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (निशायाः मुखम् = beginning of night)
Speaker

Narrator (Śaiva māhātmya description)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Citreśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka-group (frame)

Visual Art Cues

Scene: At nightfall on Caitra bright caturdaśī, Śiva (moon-crested) proceeds to Citreśvara-pīṭha, surrounded by fierce gaṇas and accompanied by formidable yoginīs; torches, drums, and a charged sacred night atmosphere.

Characters & Entities
Ś
Śiva (Chaśiśekhara)
C
Citreśvara
G
gaṇas
Y
Yoginīs
C
Caitra Śukla Caturdaśī

FAQs

The kṣetra is sanctified by Śiva’s own movement and presence; sacred time (Caturdaśī) and sacred place (pīṭha) converge for spiritual potency.

Citreśvara Pīṭha (a Śaiva sacred seat) within the Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya framework.

An auspicious sacred date is indicated—Caitra Śukla Caturdaśī—implying heightened merit for Śaiva worship, night-vigil, and pilgrimage to the pīṭha.

←Previous Verse
Next Verse→