Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

चित्रांगद उवाच । कुमारब्रह्मचारी स श्रूयते मुनिसत्तमः । तत्कथं तस्य वामोरु त्वं जाता भार्यया विना

citrāṃgada uvāca | kumārabrahmacārī sa śrūyate munisattamaḥ | tatkathaṃ tasya vāmoru tvaṃ jātā bhāryayā vinā

Citrāṅgada dit : «Ce grand sage est renommé comme brahmacārin, gardien du célibat sacré. Alors, ô toi aux belles cuisses, comment es-tu née de lui sans épouse ?»

चित्राङ्गदःCitrāṅgada
चित्राङ्गदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचित्राङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; नाम-रूपेण
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
कुमारब्रह्मचारीa celibate from boyhood
कुमारब्रह्मचारी:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुमार (प्रातिपदिक) + ब्रह्मचारी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण; समासः—कुमारश्च ब्रह्मचारी च (कुमारः ब्रह्मचारी इव/कुमार-रूपेण ब्रह्मचारी) कर्मधारय
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
श्रूयतेis reputed/is heard
श्रूयते:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (is heard/is said)
मुनिसत्तमःthe best of sages
मुनिसत्तमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—मुनीनां सत्तमः (षष्ठी-तत्पुरुष)
तत्then/therefore
तत्:
Sambandha (Logical/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः (particle: ‘then/therefore’)
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक अव्यय (interrogative adverb)
तस्यof him/of that (sage)
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
वामोरुO fair-thighed one
वामोरु:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवाम (प्रातिपदिक) + ऊरु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन (8th), एकवचन; समासः—वामः ऊरुः यस्याः (कर्मधारय; ‘fair-thighed’)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन
जाताwere born
जाता:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त-क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि-भावे ‘born’
भार्ययाwith a wife (as means/through)
भार्यया:
Sahakāraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
विनाwithout
विना:
Sambandha (Exclusion/वियोग)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formवियोग/अभाव-बोधक अव्यय; सह पञ्चमी/तृतीया-समर्थः (without)

Citrāṅgada

Type: kshetra

Scene: Citrāṅgada, astonished yet composed, questions the maiden about her birth from a famed brahmacārin; the forest becomes a courtroom of dharma, with attentive postures and serious expressions.

C
Citrāṅgada
J
Jābāli

FAQs

Dharma traditions treat brahmacarya as a serious vow; apparent contradictions invite inquiry rather than assumptions.

No tīrtha is named in this verse; it advances the narrative within a tīrtha-māhātmya chapter.

None; the verse is a doctrinal/narrative question about celibacy and birth.