Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 135

कन्योवाच । तस्य चिंतामणिर्हस्ते तस्य कल्पद्रुमो गृहे । कुबेरः किंकरस्तस्य यस्य स्यात्कामिनी गृहे

kanyovāca | tasya ciṃtāmaṇirhaste tasya kalpadrumo gṛhe | kuberaḥ kiṃkarastasya yasya syātkāminī gṛhe

La jeune fille dit : « Pour lui, le joyau Cintāmaṇi est dans sa main ; pour lui, l’arbre Kalpadruma se dresse dans sa demeure ; et Kubera devient son serviteur—lui dont la maison abrite une femme bien-aimée. »

कन्याthe maiden
कन्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
तस्यof him/for him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
चिन्तामणिःthe Cintāmaṇi gem
चिन्तामणिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचिन्ता (प्रातिपदिक) + मणि (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (determinative: “wish-fulfilling gem”), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हस्तेin (his) hand
हस्ते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
तस्यof him/for him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
कल्पद्रुमःthe Kalpadruma tree
कल्पद्रुमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक) + द्रुम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative: “wish-granting tree”), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
गृहेin (his) house
गृहे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
कुबेरःKubera
कुबेरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुबेर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
किंकरःservant
किंकरः:
Karta (Predicate/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate nominative)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative)
स्यात्would be / may be
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन
कामिनीa beloved woman
कामिनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
गृहेin the house
गृहे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

Kanyā (Maiden)

Listener: Muni

Scene: A maiden speaks confidently, gesturing toward symbolic treasures: cintāmaṇi in hand, kalpavṛkṣa in the courtyard, Kubera standing as attendant—allegories of prosperity arising from a harmonious home.

K
Kubera
C
Cintāmaṇi
K
Kalpadruma

FAQs

A harmonious household is portrayed as a source of prosperity and auspiciousness, likened to mythic wish-fulfilling treasures.

No tīrtha is named in this verse; it is a thematic teaching within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya dialogue.

None explicitly; it conveys a value statement about household auspiciousness.