Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 143›Shloka 18
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

ते ते भावाः प्रयोक्तव्याः कथास्तास्ता मनोहराः । वर्धयंती तथा चित्ते तस्य कामं निरर्गलम्

Transliteration

te te bhāvāḥ prayoktavyāḥ kathāstāstā manoharāḥ | vardhayaṃtī tathā citte tasya kāmaṃ nirargalam

Translation

Mets en œuvre ces gestes et ces dispositions du cœur, ainsi que ces entretiens enchanteurs, afin d’accroître en son esprit le désir, sans aucune entrave.

Word by Word
तेthose (various)
ते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; पुनरुक्तिः (ते ते = those various); English: nominative plural demonstrative
तेthose
ते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपूर्ववत्; पुनरुक्त-प्रयोगः; English: repeated demonstrative
भावाःexpressions; moods
भावाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; English: nominative plural
प्रयोक्तव्याःare to be used
प्रयोक्तव्याः:
Kriya (Obligation predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + युज् (धातु) (कृदन्त: तव्यत्)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त विध्यर्थक कृदन्तः (कर्तव्यता), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; English: gerundive ‘should be employed’
कथाःstories; talks
कथाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; English: nominative plural
ताःthose
ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; English: nominative plural
ताःthose (various)
ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपूर्ववत्; पुनरुक्तिः (तास्ताः = various); English: repeated demonstrative
मनोहराःcharming
मनोहराः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनोहर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; (कथाः इत्यस्य विशेषणम्); English: nominative plural feminine adjective
वर्धयन्तीincreasing
वर्धयन्ती:
Karta (Agent participle/कर्ता)
TypeVerb
Rootवर्ध् (धातु) (कृदन्त: शतृ)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तः, स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि—‘increasing’; (रंभा-कर्तृका); English: present active participle, feminine nominative singular
तथाthus; in that way
तथा:
Visheshana (Adverbial/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/समुच्चयार्थक-अव्ययम्; English: adverb ‘thus/so’
चित्तेin the mind
चित्ते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; English: locative singular
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; English: genitive singular
कामम्desire; lust
कामम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; English: accusative singular
निरर्गलम्unrestrained
निरर्गलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर् + अर्गल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; (कामम् इत्यस्य विशेषणम्); समासः—तत्पुरुषः (निर्-अर्गल = without a bolt/restraint); English: accusative singular neuter adjective
Speaker

Devas (instruction to Rambhā)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Rambhā prepares a repertoire of alluring expressions and captivating stories; she approaches the hermitage with graceful posture, while the sage sits in meditation—an impending clash of śṛṅgāra and tapas.

Characters & Entities
R
Rambhā (implied)
J
Jābāli (implied)

FAQs

Desire arises through subtle mental impressions; guarding the mind is central to protecting brahmacarya and tapas.

The narrative remains set at Hāṭakeśvara-kṣetra, where such tests are depicted against a tapasvin.

None; the verse describes psychological tactics of temptation rather than a devotional rite.

←Previous Verse
Next Verse→