Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

ततः कालेन महता तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व यदीप्सितम्

tataḥ kālena mahatā tuṣṭastasya maheśvaraḥ | provāca varado'smīti prārthayasva yadīpsitam

Puis, au bout d’un long temps, Maheśvara fut satisfait de lui et dit : «Je suis le dispensateur de grâces ; demande ce que tu désires».

ततःthereafter
ततः:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — ‘ततः’ = ‘तस्मात्/तदनन्तरम्’ (thereafter/from that)
कालेनby/with time
कालेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन — ‘कालेन’ (by time/after time)
महताgreat
महता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन — ‘महता’ (great) विशेषणम् ‘कालेन’
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु) → तुष्ट (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन — ‘तुष्टः’ (pleased)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन — ‘तस्य’ (of him)
महेश्वरःMaheshvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन — ‘महेश्वरः’ (Maheshvara/Śiva)
प्रोवाचspoke
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — ‘प्रोवाच’ (said/spoke)
वरदःa boon-giver
वरदः:
Predicate (Vidheyavisheshana/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootवरद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन — ‘वरदः’ (giver of boons)
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — ‘अस्मि’ (I am)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation/उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक) — quotation marker
प्रार्थयस्वask (for)
प्रार्थयस्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अर्थ् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद — ‘प्रार्थयस्व’ (ask/request)
यत्whatever
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — ‘यत्’ (whatever/that which)
ईप्सितम्desired
ईप्सितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootईप्सित (प्रातिपदिक; √आप्/ईप्स्-भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — ‘ईप्सितम्’ (desired) विशेषणम् ‘यत्’

Sūta (narration; Śiva’s speech quoted)

Type: kshetra

Scene: After long austerity, Maheśvara appears before the devotee, serene and radiant, offering a boon with an open palm gesture (varada-mudrā).

Ś
Śiva (Maheśvara)

FAQs

Sincere long-term devotion culminates in divine satisfaction and the offer of grace (vara).

A sacred setting is implied by the Tīrthamāhātmya context, but the tīrtha is unnamed in this verse.

No new ritual is prescribed here; it narrates the fruition of prior worship and austerity.