Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

एतद्वः सर्वमाख्यातं दीर्घिकाख्यानमुत्तमम् । यस्य संश्रवणादेव नरः पापात्प्रमुच्यते

Transliteration

etadvaḥ sarvamākhyātaṃ dīrghikākhyānamuttamam | yasya saṃśravaṇādeva naraḥ pāpātpramucyate

Translation

Ainsi vous ai-je exposé en entier ce récit उत्कृष्ट de Dīrghikā ; par le seul fait de l’entendre, l’homme est délivré du péché.

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; अत्र कर्मवत् (object-like)

• वः: to you/for you
• वः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (To you/for you)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), बहुवचन; एन्क्लिटिक सर्वनाम

• सर्वम्: all/entire
• सर्वम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; एतत् इति विशेषण

• आख्यातम्: has been narrated
• आख्यातम्: क्रिया (Predicative verbal idea)
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु) → आख्यात (कृदन्त/कृत)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘(मया) आख्यातम्’ = has been narrated

• दीर्घिकाख्यानम्: the tale of Dīrghikā
• दीर्घिकाख्यानम्: समानााधिकरण/विशेष्य (Apposition to ‘एतत्’)
• Type: Noun
• Root: दीर्घिका + आख्यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (दीर्घिकायाः आख्यानम्)

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; आख्यानम् इति विशेषण

• यस्य: of which/whose
• यस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सम्बन्धवाचक

• संश्रवणात्: from hearing (it)
• संश्रवणात्: अपादान (Cause/source)
• Type: Noun
• Root: सम्-श्रवण (प्रातिपदिक; श्रु धातु-निष्पन्न)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

• एव: indeed/just
• एव: सम्बन्ध/निपात (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• नरः: a man/person
• नरः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• पापात्: from sin
• पापात्: अपादान (Separation/source)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

• प्रमुच्यते: is freed
• प्रमुच्यते: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: प्र- मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोग (is released)

Speaker

Narrator (phalaśruti/concluding voice for the Dīrghikā episode)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dīrghikā (Hāṭakeśvara-kṣetra)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Audience addressed as ‘vaḥ’ (plural listeners)

Visual Art Cues

Scene: A sage/narrator concluding the tale before attentive listeners; the sacred pond and Śiva-kṣetra suggested in the background as the story’s spiritual anchor; a subtle aura indicating sin-dissolution through hearing.

Characters & Entities

• Dīrghikā (sacred tank)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (devout hearing) of tīrtha-māhātmya is itself a purifier, not merely the physical act of pilgrimage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dīrghikā, whose origin-story and greatness are being concluded.

What ritualistic prescription is mentioned?

Hearing (saṃśravaṇa) of the māhātmya as a spiritual practice.