Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 73

Devanagari script

एवं सा तपसा युक्ता प्रोत्कृष्टं हि सुरोत्तमाः । पतिव्रतात्वमाधत्ते तथान्यदपरं महत्

Transliteration

evaṃ sā tapasā yuktā protkṛṣṭaṃ hi surottamāḥ | pativratātvamādhatte tathānyadaparaṃ mahat

Translation

«Ainsi, parée d’austérité (tapas), elle est véritablement sublime, ô le meilleur des dieux ; elle possède l’état de pativratā, et d’autres grandes vertus encore.»

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक (thus)

• सा: she
• सा: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तपसा: by austerity
• तपसा: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (तपस्), तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• युक्ता: endowed, joined (with)
• युक्ता: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: युक्त (प्रातिपदिक; √युज्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रोत्कृष्टम्: excellent, superior
• प्रोत्कृष्टम्: कर्म/विशेष्य (Predicate/attribute)
• Type: Adjective
• Root: प्र + उत्कृष्ट (प्रातिपदिक; √कृष्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed
• हि: वाक्योपपद (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात

• सुरोत्तमाः: the best of the gods
• सुरोत्तमाः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: सुर + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सुराणाम् उत्तमाः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• पतिव्रतात्वम्: the state of being a devoted wife
• पतिव्रतात्वम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: पतिव्रता + त्व (प्रातिपदिक)
• Form: तद्धितान्त (त्व-प्रत्यय: -ness), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आधत्ते: she assumes/attains
• आधत्ते: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: आ√धा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद

• तथा: likewise
• तथा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक (likewise)

• अन्यत्: another
• अन्यत्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अपरम्: further, additional
• अपरम्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• महत्: great
• महत्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sūrya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dīrghikā-kṣetra (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Not specified

Visual Art Cues

Scene: Devas extol Dīrghikā’s austerity and pativratā status, portraying her as radiant with inner heat (tapas) while the world awaits restoration of order.

Characters & Entities

• Sūrya
• Pativratā
• Tapas
• Devas (addressed as surottamāḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma esteems inner discipline and fidelity as forms of spiritual capital that elevate a person and influence the cosmos.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse supports the moral atmosphere of the Tīrthamāhātmya narrative; the specific site-name is not provided in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it is a eulogy of tapas and pativratā-dharma.