Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

यदि कश्चिद्द्विजो जात्या करोति मम सांप्रतम् । पाणिग्राहं तपोऽर्द्धस्य श्रेयो यच्छामि तस्य च

yadi kaściddvijo jātyā karoti mama sāṃpratam | pāṇigrāhaṃ tapo'rddhasya śreyo yacchāmi tasya ca

« Si quelque dvija de naissance prend maintenant ma main en mariage, je lui accorderai aussi le mérite et le bien spirituel de la moitié de mon austérité. »

यदिif
यदि:
Sambandha (Condition/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formअव्यय (शर्तबोधक-निपात)
कश्चित्someone, any (person)
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkaścit (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम
द्विजःa Brahmin (lit. twice-born)
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कश्चित् इति विशेष्य
जात्याby birth
जात्या:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootjātyā (jāti-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; हेतौ/प्रकारे — 'by birth'
करोतिdoes, performs
करोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
सांप्रतम्now, at present
सांप्रतम्:
Adhikarana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootsāṃprata (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक) — 'now/at present'
पाणिग्राहम्hand-taking (marriage)
पाणिग्राहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpāṇi (प्रातिपदिक) + grāha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारय-भाव: 'hand-taking'); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
तपःausterity, penance
तपः:
Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (पदं समासे पूर्वपदम्)
अर्द्धस्यof half
अर्द्धस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootarddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
श्रेयःthe good, benefit
श्रेयः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśreyas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
यच्छामिI give, I grant
यच्छामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootyam (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद; उत्तमपुरुष, एकवचन
तस्यto/for him; of him
तस्य:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक-निपात)

Dīrghakanyā

Type: kshetra

Scene: The woman proclaims a vow: any dvija who accepts her hand will receive half the merit of her austerities; her raised hand becomes a gesture of offering rather than mere calling.

D
Dīrghakanyā
D
dvija
P
pāṇigrāha (marriage)
T
tapas

FAQs

It portrays tapas as transferable merit within dharmic bonds, emphasizing marriage as a sacral partnership tied to spiritual welfare.

The verse is within a tīrtha-māhātmya chapter but does not itself name a tīrtha; it advances the episode that supports the chapter’s place-glorification.

Pāṇigrāha (hand-taking) as the formal act of marriage is explicitly mentioned.