Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 24

नान्यत्किंचिन्नृपश्रेष्ठ कारणं वेद्मि तत्त्वतः । किमेतेन नृपश्रेष्ठ भूयोभूयः प्रजल्पता । बहुत्वात्कुरु तस्मान्मे यथा स्यान्नीरुजा तनुः

nānyatkiṃcinnṛpaśreṣṭha kāraṇaṃ vedmi tattvataḥ | kimetena nṛpaśreṣṭha bhūyobhūyaḥ prajalpatā | bahutvātkuru tasmānme yathā syānnīrujā tanuḥ

Ô meilleur des rois, en vérité je ne connais aucune autre cause. À quoi bon répéter ces paroles, ô roi ? Aussi, par l’abondance de ta puissance, agis afin que mon corps soit délivré de la maladie.

not
:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध-निपात)
अन्यत्other
अन्यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — 'anything else' (kiṃcit with adjective)
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — indefinite 'anything'
नृपश्रेष्ठO best of kings
नृपश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन — vocative; समासः: नृपाणां श्रेष्ठः
कारणम्cause
कारणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — object of वेद्मि
वेद्मिI know
वेद्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√विद् (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद — 'I know'
तत्त्वतःtruly
तत्त्वतः:
Adhikarana (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतत्त्वतः (अव्यय)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त) — 'in truth/essentially'
किम्what (is the point)?
किम्:
Sambandha (Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रश्नार्थक — 'what (use)?'
एतेनwith this
एतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd), एकवचन — instrumental 'with/by this'
नृपश्रेष्ठO best of kings
नृपश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
भूयःagain
भूयः:
Adhikarana (Manner)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय)
Formअव्यय (पुनरर्थक) — 'again/more'
भूयःagain and again
भूयः:
Adhikarana (Manner)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय)
Formअव्यय (पुनरर्थक) — repetition for emphasis
प्रजल्पताby prattling/talking
प्रजल्पता:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्र-√जल्प् (धातु) → प्रजल्पत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ) — पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; 'by (someone) prattling'
बहुत्वात्because of much (talk)
बहुत्वात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootबहुत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन — ablative; 'because of abundance/muchness'
कुरुdo; act
कुरु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद — imperative
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Sambandha (Inference/therefore)
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (सर्वनाम-प्रातिपदिक: तद्)
Formअव्ययवत् (पञ्चमी-एकवचन-रूपेण) — 'therefore/from that'
मेfor me
मे:
Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम — षष्ठी (6th) / चतुर्थी (4th), एकवचन; अत्र दत्त-सम्बन्धे चतुर्थी-भावः ('for me')
यथाso that
यथा:
Sambandha (Purpose/Result marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (उपमान/प्रकार) — 'so that/as'
स्यात्may be
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (सम्भावना/आशीः), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद — 'may be'
नीरुजाfree from disease/pain
नीरुजा:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootनिः + रुज (प्रातिपदिक-समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — तनुः इति कर्तृपदस्य विशेषणम्; समासः: निःरुजा (रुज-रहित)
तनुःbody
तनुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — subject of स्यात्

Unnamed afflicted person addressing the king (nṛpa)

Listener: nṛpa (king)

Scene: An afflicted Brahmin, covered with disease marks, implores the king to act and restore his health; the king listens with concern and authority.

N
nṛpa (king)

FAQs

It highlights rāja-dharma: a ruler’s responsibility to respond with effective action, not mere speech, when a subject suffers.

No tīrtha is named in this verse; it is part of a broader Tīrthamāhātmya narrative frame.

No specific ritual is stated; the verse is a plea for intervention and cure.