Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 50

तावदाकाशगा वाणी सहसा देवनिर्मिता । अटताराजमार्गेण विप्रेणानेन वै यतः

tāvadākāśagā vāṇī sahasā devanirmitā | aṭatārājamārgeṇa vipreṇānena vai yataḥ

«Alors, une voix divine—soudain façonnée par les dieux et portée dans le ciel—se fit entendre, car ce brāhmaṇa errait sur la voie royale.»

तावत्just then
तावत्:
Kala (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (temporal particle: ‘then/so long/just then’)
आकाशगाmoving in the sky
आकाशगा:
Karta (Qualifier/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootआकाश (प्रातिपदिक) + ग (प्रातिपदिक/कृदन्त-प्रत्यय)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी/उपपद: ‘आकाशे गा’), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वाणी-विशेषण
वाणीa voice
वाणी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सहसाsuddenly
सहसा:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb: suddenly)
देवनिर्मिताcreated by the gods
देवनिर्मिता:
Karta (Qualifier/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदेव (प्रातिपदिक) + निर्मित (कृदन्त, क्त; √मा/मि with निर्)
Formतत्पुरुष-समास (तृतीया: ‘देवैः निर्मिता’), भूतकृदन्त (क्त) विशेषण, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वाणी-विशेषण
अटताwhile wandering
अटता:
Karana (Instrumental circumstance/करण)
TypeAdjective
Rootअट् (धातु) → अटत् (कृदन्त, शतृ)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), तृतीया-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; ‘while wandering’
राजमार्गेणby the king’s road
राजमार्गेण:
Karana (Path as means/करण)
TypeNoun
Rootराज (प्रातिपदिक) + मार्ग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘राज्ञः मार्गः’), पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
विप्रेणby the brahmin
विप्रेण:
Karana (Agent-instrument in passive sense/करण)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
अनेनby this (one)
अनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
यतःbecause/whence
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्यय (causal/relative adverb: ‘because/from which’)

Narrator (contextual; continuing the māhātmya account)

Type: kshetra

Listener: brāhmaṇāḥ/śrotāraḥ

Scene: Rāja-mārge gacchati vipraḥ; upari ākāśe jyotiḥ-maṇḍalaṃ, tatra divya-vāṇī-rūpaṃ (ākāśa-lipi/śabda-taraṅga) devaiḥ nirmitaṃ; śrotāraḥ vismitaḥ.

D
devas (gods)
Ā
ākāśavāṇī (heavenly voice)
V
vipra/brāhmaṇa

FAQs

In purāṇic tīrtha narratives, sincere movement through dharmic space can draw divine guidance (ākāśavāṇī).

The narrative frame is the Hāṭakeśvara-kṣetra/Aṭeśvara māhātmya in Nāgara-khaṇḍa.

None; the verse marks a revelatory moment (a divine announcement).