Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

यथा तथा प्रवक्ष्यामि श्रोतव्यं सुसमाहितैः । यया स भूपतिर्जातो दशार्णाधिपतेः सुता

yathā tathā pravakṣyāmi śrotavyaṃ susamāhitaiḥ | yayā sa bhūpatirjāto daśārṇādhipateḥ sutā

«Quelle qu’ait été la manière dont cela advint, je vais le raconter : écoutez d’un esprit stable et recueilli comment, de la fille du seigneur de Daśārṇa, naquit ce roi.»

यथाas
यथा:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb: ‘as/how’)
तथाthus
तथा:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb: ‘so/thus’)
प्रवक्ष्यामिI will tell
प्रवक्ष्यामि:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्/Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; √वच् (to speak) with प्र-
श्रोतव्यम्to be listened to
श्रोतव्यम्:
Karma (What should be heard/कर्म)
TypeAdjective
Rootश्रु (धातु) → श्रोतव्य (कृदन्त, तव्यत्)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive: ‘to be heard’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय/आज्ञार्थ
सुसमाहितैःby well-attentive (listeners)
सुसमाहितैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय) + सम्-आ-धा (धातु) → समाहित (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त) विशेषण, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन, पुल्लिङ्ग/नपुंसक (सामान्यतः पुल्लिङ्ग); ‘समाहित’ = collected/attentive
ययाby whom/whereby
यया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (यया = ‘by whom/whereby’)
he
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूपतिःking
भूपतिः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘भूमेः पति’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जातःwas born/became
जातः:
Karta (Predicate/कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; √जन् (to be born/become)
दशार्णाधिपतेःof the lord of Daśārṇa
दशार्णाधिपतेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदशार्ण (प्रातिपदिक) + अधिपति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘दशार्णानाम् अधिपतिः’), पुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सुताdaughter
सुता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Narrator (contextual; within Tīrthamāhātmya narration, likely Sūta/Lomaharṣaṇa continuing the account)

Type: kshetra

Listener: brāhmaṇāḥ/śrotāraḥ

Scene: Kathā-vācakaḥ (ṛṣi/paurāṇika) śrotṝn prati ‘yathā tathā’ iti prastauti; pṛṣṭhataḥ tīrtha-yātrā-saṅketaḥ; Daśārṇa-rāja-kanyāyāḥ janma-kathāyāḥ sūcanā.

D
Daśārṇa (region)
D
Daśārṇādhipati (ruler of Daśārṇa)
A
a king (unnamed here)

FAQs

Sacred place-māhātmya is often grounded in lineage and divine causality; attentive listening itself is treated as a meritorious act.

The wider passage belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra/Aṭeśvara context within the Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya.

None in this verse; it introduces a narrative explanation (utpatti-kathā).