Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 64

Devanagari script

ततः शक्ररथं दृष्ट्वा विमुखं सुरसत्तमाः । सर्वे प्रदुद्रुवुर्भीतास्तस्य मार्गमुपाश्रिताः

Transliteration

tataḥ śakrarathaṃ dṛṣṭvā vimukhaṃ surasattamāḥ | sarve pradudruvurbhītāstasya mārgamupāśritāḥ

Translation

Alors, voyant le char de Śakra (Indra) se détourner, les plus excellents des dieux—tous saisis d’effroi—s’enfuirent en hâte, empruntant ce même chemin.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रमबोधक (then)

• शक्ररथम्: Indra's chariot
• शक्ररथम्: Karma (Object of seeing/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शक्र-रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शक्रस्य रथः)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त; पूर्वक्रिया (having seen)

• विमुखम्: turned away
• विमुखम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विमुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (शक्ररथम्)

• सुरसत्तमाः: the best of the gods
• सुरसत्तमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर-सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणां सत्तमाः)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• प्रदुद्रुवुः: ran away
• प्रदुद्रुवुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-द्रु (धातु) → प्रदुद्रुवुः (लिट्)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• भीताः: afraid
• भीताः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भी (धातु) → भीत (क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (सर्वे/सुरसत्तमाः)

• तस्य: of him/of that (one)
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; षष्ठी विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• मार्गम्: path
• मार्गम्: Karma (Goal/object of motion/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• उपाश्रिताः: having taken refuge in/following
• उपाश्रिताः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उप-आ-श्रि (धातु) → उपाश्रित (क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (सर्वे/सुरसत्तमाः); (मार्गम् उपाश्रिताः = path as refuge)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Nāgarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śakra-ratha-mārga (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śakra’s chariot is seen turning away; devas, alarmed, stream after it along the same path, glancing back in fear as dust rises behind them.

Characters & Entities

• Indra (Śakra)
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When leadership falters, collective courage collapses; Purāṇic dharma stresses steadiness and right counsel in crisis.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is identified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.