Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

यतः प्रभृति तस्याः स गर्भोऽभूदुदराश्रयः । ततः प्रभृति राष्ट्रस्य क्षेमं जातं तथा पुरे । एके संख्ये जिता स्तेन शत्रवोऽपि सुदुर्जयाः । निहताश्च तथैवान्ये मित्रभावं समाश्रिताः

yataḥ prabhṛti tasyāḥ sa garbho'bhūdudarāśrayaḥ | tataḥ prabhṛti rāṣṭrasya kṣemaṃ jātaṃ tathā pure | eke saṃkhye jitā stena śatravo'pi sudurjayāḥ | nihatāśca tathaivānye mitrabhāvaṃ samāśritāḥ

Dès l’instant où cet embryon prit refuge dans son ventre, dès lors le royaume et la cité entrèrent dans le bien-être. Certains ennemis—bien que difficiles à vaincre—furent défaits au combat; d’autres furent abattus, et d’autres encore prirent une attitude d’amitié.

यतःfrom when, since
यतः:
Adhikarana (Time-from/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formयतः = यस्मात्; हेत्वर्थक/सम्बन्धसूचक अव्यय (from which time/since)
प्रभृतिsince
प्रभृति:
Adhikarana (Time-from/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति (अव्यय)
Formअव्यय (since, from)
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
सःthat
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
गर्भःthe fetus
गर्भः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अभूत्became, came to be
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
उदराश्रयःhaving the womb as abode; lodged in the belly
उदराश्रयः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउदर + आश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—उदरे आश्रयः यस्य (सप्तमी-तत्पुरुष/बहुव्रीहि-प्रायः), विशेषण
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Sequence/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (thereafter)
प्रभृतिsince
प्रभृति:
Adhikarana (Time-from/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति (अव्यय)
Formअव्यय (since/from)
राष्ट्रस्यof the kingdom
राष्ट्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराष्ट्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
क्षेमम्welfare, security
क्षेमम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
जातम्arisen, occurred
जातम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘arisen’
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (so, likewise)
पुरेin the city
पुरे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
एकेsome
एके:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘some’
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंख्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘in battle’ (संख्ये = संग्रामे)
जिताःwere conquered
जिताः:
Kriya (Predicate/क्रिया-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootजि (धातु) → जित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि-भावः ‘were conquered’
स्तेनby him (that one)
स्तेन:
Kartr (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्तेन (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
शत्रवःenemies
शत्रवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (also/even)
सुदुर्जयाःvery difficult to defeat
सुदुर्जयाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + दुर्जय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; ‘very hard to conquer’
निहताःwere slain
निहताः:
Kriya (Predicate/क्रिया-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootनि + हन् (धातु) → निहत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय अव्यय (conjunction)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (likewise)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण अव्यय (indeed, just)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘others’
मित्रभावम्the state of friendship
मित्रभावम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमित्र + भाव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—मित्रस्य भावः (षष्ठी-तत्पुरुष)
समाश्रिताःtook refuge in, adopted
समाश्रिताः:
Kriya (Predicate/क्रिया-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + श्रि (धातु) → समाश्रित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘having resorted to’

Sūta

Tirtha: Kṣemaṃkarī (as an auspicious power/personage; tīrtha-name not explicit in this verse)

Type: kshetra

Scene: A symbolic miracle: as the embryo rests in the queen’s womb, the city brightens; battlefields show enemies routed, some slain, others bowing in friendship—public welfare restored.

P
Priyaṃvadā
K
Kingdom (rāṣṭra)
E
Enemies (śatru)

FAQs

Dharmic auspiciousness is portrayed as a real force: inner purity and puṇya can radiate outward as social peace and protection.

No tīrtha is specified in this verse; it narrates the auspicious effects that support the larger tīrtha-mahātmya.

No direct prescription; it describes the auspicious consequences (kṣema) following conception.