Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

ये चान्येषु च देशेषु स्थानेषु च गताः क्वचित् । एतत्स्थानं परित्यज्य सत्यमेतद्विजोत्तमाः

Transliteration

ye cānyeṣu ca deśeṣu sthāneṣu ca gatāḥ kvacit | etatsthānaṃ parityajya satyametadvijottamāḥ

Translation

Et ceux qui sont partis ailleurs—vers d’autres pays et d’autres lieux—ayant abandonné ce sanctuaire sacré : telle est la vérité, ô meilleurs des deux-fois-nés.

Word by Word

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम् (Plural)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• अन्येषु: in other
• अन्येषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), बहुवचनम्; विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• देशेषु: in regions/countries
• देशेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), बहुवचनम्

• स्थानेषु: in places
• स्थानेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), बहुवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• गताः: gone
• गताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि/भूतकाले (past participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्

• क्वचित्: somewhere/at some time
• क्वचित्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: देश/काल-अव्ययम् (adverb: somewhere/at some time)

• एतत्-स्थानम्: this place
• एतत्-स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (determinative: 'this place'); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• परित्यज्य: having abandoned
• परित्यज्य: Kriya-viseshana (Adverbial to action/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: परि-त्यज् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्तम् (gerund/absolutive): 'having abandoned'

• सत्यम्: true
• सत्यम्: Pradhana-visheshya (Predicate/विधेय)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; वाक्ये विधेयम् (predicate)

• एतत्: this
• एतत्: Pradhana-visheshya (Subject of equational clause/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• द्विज-उत्तमाः: O best of the twice-born (brahmins)
• द्विज-उत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः ('श्रेष्ठा द्विजाः'); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; संबोधनार्थे प्रयुक्तम् (vocative sense)

Speaker

Narrative voice (contextual exhortation within Sūta’s account)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Veda-sthāna (as characterized in the passage)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijoत्तमाः (best of the twice-born)

Visual Art Cues

Scene: A revered tīrtha precinct where elders (dvija-uttamas) are addressed; a didactic moment warning against abandoning the sacred station for other lands.

Characters & Entities

• Sthāna (sacred place)
• Dvijottama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A holy place is not interchangeable; steadfastness to a sanctified sthāna is treated as a serious dharmic commitment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse underscores ‘this sthāna’ within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; the excerpt does not specify the tīrtha’s proper name.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the instruction is behavioral—do not abandon the sanctified place in favor of other regions.