Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 70

श्रीभगवानुवाच । नायुक्तं विहितं विप्र पन्नगैस्तैर्महात्मभिः । निर्दोषश्चापि पुत्रोऽत्र येषां विप्रेण सूदितः

śrībhagavānuvāca | nāyuktaṃ vihitaṃ vipra pannagaistairmahātmabhiḥ | nirdoṣaścāpi putro'tra yeṣāṃ vipreṇa sūditaḥ

Le Seigneur Bienheureux dit : «Ô brāhmaṇa, cette ordonnance établie par ces serpents magnanimes n’est pas juste. Car ici, même un fils sans faute a été tué par la main d’un brāhmaṇa.»

श्रीभगवान्the Blessed Lord
श्रीभगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + भगवान् (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular); ‘श्रीमान् भगवान्’ इति कर्मधारयः
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः (negation particle)
आयुक्तम्proper, appropriate
आयुक्तम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआयुक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular); ‘विहितम्’ इत्यस्य विशेषणम्
विहितम्done, prescribed
विहितम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + धा (धातु) → विहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular); क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle)
विप्रO brāhmaṇa
विप्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सम्बोधन-एकवचनम् (Vocative singular)
पन्नगैःby the serpents
पन्नगैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपन्नग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Instrumental plural)
तैःby those
तैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Instrumental plural)
महात्मभिःby the great-souled ones
महात्मभिः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Instrumental plural); ‘महान् आत्मा यस्य’ इति बहुव्रीह्यर्थे प्रचलित-प्रातिपदिकम् (lexicalized)
निर्दोषःblameless
निर्दोषः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्दोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular); ‘पुत्रः’ इत्यस्य विशेषणम्
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थकः (conjunction)
अपिeven, also
अपि:
Sambandha/Emphasis (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (particle)
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular)
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-क्रियाविशेषणम् (locative adverb)
येषाम्of whom
येषाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्गे षष्ठी-बहुवचनम् (Genitive plural)
विप्रेणby a brāhmaṇa
विप्रेण:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-एकवचनम् (Instrumental singular)
सूदितःkilled, slain
सूदितः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसूद् (धातु) → सूदित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular); क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle); ‘पुत्रः’ इत्यस्य विशेषणम्

Śrī Bhagavān

Type: kshetra

Listener: vipra (brāhmaṇa)

Scene: The Lord addresses a brāhmaṇa, pointing out the impropriety of a serpent-made ordinance; in the background, a mournful scene suggests a slain innocent son, emphasizing ethical correction.

Ś
Śrī Bhagavān
V
vipra (brāhmaṇa)
P
pannaga (nāga/serpent)

FAQs

Even seemingly “pious” rules become adharma if they cause harm to the innocent; righteousness must protect the blameless.

The verse sits within Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya setting; the immediate tīrtha context is the Nāga-associated locale developed in this chapter.

No direct rite is prescribed here; it is a moral evaluation preparing for the later introduction of a protective mantra and worship context.