Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

स कदाचिद्ययौ विप्रो नागतीर्थं प्रति द्विजाः । श्रावणस्यासिते पक्षे पंचम्यां पर्यटन्वने

sa kadācidyayau vipro nāgatīrthaṃ prati dvijāḥ | śrāvaṇasyāsite pakṣe paṃcamyāṃ paryaṭanvane

Un jour, ce brāhmane se mit en route vers Nāga-tīrtha, ô deux-fois-nés, errant dans la forêt au cinquième jour lunaire de la quinzaine sombre de Śrāvaṇa.

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन, पुंलिङ्ग
कदाचित्once
कदाचित्:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक (adverb: 'once/sometime')
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
विप्रःthe Brahmin
विप्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'सः' इति समानाधिकरण
नागतीर्थम्Nāga-tīrtha (sacred ford)
नागतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनाग + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नागस्य तीर्थम्)
प्रतिtowards
प्रति:
Sambandha (Directional/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय, उपसर्गसदृश-पूर्वपद/संबन्ध (preposition-like: 'towards')
द्विजाःO twice-born (Brahmins)
द्विजाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; पाठे सम्भवतः संबोधन/उद्बोधनार्थं (O twice-born)
श्रावणस्यof (the month) Śrāvaṇa
श्रावणस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootश्रावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; मास-नाम
असितेdark (fortnight)
असिते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअसित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; 'पक्षे' इति विशेषणम्
पक्षेin the fortnight
पक्षे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
पञ्चम्याम्on the fifth lunar day
पञ्चम्याम्:
Adhikarana (Time-locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपञ्चमी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; तिथि-नाम
पर्यटन्wandering
पर्यटन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootपरि-अट् (धातु) → पर्यटत् (शतृ)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'सः/विप्रः' इति कर्तरि; सहक्रिया (while wandering)
वनेin the forest
वने:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

Purāṇic narrator (contextual narrator in Tīrthamāhātmya; exact speaker not explicit in the snippet)

Tirtha: Nāga-tīrtha

Type: tirtha

Listener: dvijāḥ (addressed)

Scene: A brāhmaṇa traveler sets out toward Nāga-tīrtha, moving through dense forest on a moon-dark fortnight day; he carries a staff and water pot, with distant hint of a sacred waterbody ahead.

N
Nāgatīrtha
Ś
Śrāvaṇa (month)
P
Pañcamī (tithi)

FAQs

Pilgrimage (tīrtha-yātrā) is framed as a time-bound sacred act—right place and right tithi together intensify spiritual consequence.

Nāgatīrtha is explicitly named as the destination.

A specific sacred timing is noted: Śrāvaṇa month, dark fortnight, Pañcamī—often used in māhātmya literature to mark auspicious/critical narrative moments.