Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

सूत उवाच । ततः कतिपयाहेन चैत्रकृष्णादिरागतः । चित्रासंस्थे निशानाथे संप्राप्ता च चतुर्दशी

sūta uvāca | tataḥ katipayāhena caitrakṛṣṇādirāgataḥ | citrāsaṃsthe niśānāthe saṃprāptā ca caturdaśī

Sūta dit : « Après quelques jours, advint la quinzaine sombre de Caitra ; et lorsque la Lune se trouvait dans Citrā, survint aussi le quatorzième jour lunaire. »

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
कतिपय-अहेनafter a few days
कतिपय-अहेन:
Karana (Instrument/Measure/करण)
TypeNoun
Rootकतिपय (प्रातिपदिक) + अहन्/अह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; तत्पुरुषः: कतिपयानि अहानि; करणत्वेन ‘after some days’
चैत्र-कृष्ण-आदिःthe beginning of Caitra’s dark fortnight
चैत्र-कृष्ण-आदिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचैत्र (प्रातिपदिक) + कृष्ण (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः: चैत्रस्य कृष्णपक्षस्य आदिः (beginning of the dark fortnight of Caitra)
आगतःhad arrived
आगतः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + गम् (धातु) → आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘आदिः’ इत्यस्य विशेषणम्
चित्रा-संस्थेwhen (the moon) was in Citrā
चित्रा-संस्थे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootचित्रा (प्रातिपदिक) + संस्थ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; विशेषणम् (‘निशानाथे’); तत्पुरुषः: चित्रायां संस्थः
निशा-नाथेwhen the lord of night (moon) (was so)
निशा-नाथे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिशा (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः: निशायाः नाथः (moon)
सम्प्राप्ताhad arrived; had come
सम्प्राप्ता:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + प्र + आप् (धातु) → सम्प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘चतुर्दशी’ इत्यस्य विशेषणम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)
चतुर्दशीthe fourteenth lunar day (caturdaśī)
चतुर्दशी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचतुर्दशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Sūta

Tirtha: Candrāṅka-tīrtha (contextual)

Type: tirtha

Scene: Sūta narrates the passage of days; the scene shifts to a calendar-like depiction of Caitra’s dark fortnight arriving, the Moon positioned in Citrā, and the fourteenth tithi dawning—setting the stage for the bath.

S
Sūta
C
Caitra (month)
K
Kṛṣṇa pakṣa
C
Citrā (nakṣatra)
M
Moon (Niśānātha)
C
Caturdaśī

FAQs

Sacred rites are anchored in sacred time; the Purāṇa marks the exact lunar conditions for maximizing tīrtha merit.

The narrative is moving toward the pilgrimage bath at Śaṅkha-tīrtha described in the subsequent verse.

It establishes the calendrical moment—Caitra, caturdaśī, Moon in Citrā—when the prescribed bath is to be performed.