Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

राजोवाच । शंखतीर्थं कथं ज्ञेयं मया ब्राह्मणसत्तमाः । कथं चैव समुत्पन्नं वदध्वं मम विस्तरात्

rājovāca | śaṃkhatīrthaṃ kathaṃ jñeyaṃ mayā brāhmaṇasattamāḥ | kathaṃ caiva samutpannaṃ vadadhvaṃ mama vistarāt

Le roi dit : « Ô meilleurs des brahmanes, comment pourrai-je reconnaître Śaṅkhatīrtha ? Et comment est-il né ? Dites-le-moi en détail. »

राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
शंख-तीर्थम्Śaṅkha-tīrtha (the sacred ford named Śaṅkha)
शंख-तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशंख (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formसमास (तत्पुरुष: शंखस्य तीर्थम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
कथम्how?
कथम्:
Adverbial (प्रश्न/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय (interrogative adverb)
ज्ञेयम्is to be known
ज्ञेयम्:
Predicate (विधेय)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) → ज्ञेय (कृदन्त, तव्यत्)
Formकृदन्त (gerundive/तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (to be known)
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, त्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
ब्राह्मण-सत्तमाःO best of Brahmins
ब्राह्मण-सत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formसमास (कर्मधारय: ब्राह्मणाः एव सत्तमाः), पुंलिङ्ग, संबोधन (8th), बहुवचन
कथम्how?
कथम्:
Adverbial (प्रश्न/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय (interrogative adverb)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
एवindeed; just
एव:
Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (particle/emphasis)
समुत्पन्नम्arisen; originated
समुत्पन्नम्:
Predicate/Qualifier (विधेय/विशेषण) of शंखतीर्थम्
TypeVerb
Rootसम्-उत्-पद् (धातु) → उत्पन्न (कृदन्त, क्त)
Formकृदन्त (past participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘arisen/produced’
वदध्वम्tell (you all)
वदध्वम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद
ममto me; of me
मम:
Sampradana/Relation (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, त्रिलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
विस्तरात्in detail
विस्तरात्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; अव्ययीभावेन क्रियाविशेषणवत् ‘in detail’

King (Rājā)

Tirtha: Śaṅkhatīrtha

Type: tirtha

Listener: Rājā (king)

Scene: A king, hands folded, addresses a seated circle of venerable Brahmins near a hermitage or ghāṭa; the mood is formal and inquisitive, with scrolls or water-vessels indicating sacred instruction.

Ś
Śaṅkhatīrtha
B
brāhmaṇasattamāḥ (sages)

FAQs

A righteous ruler seeks precise knowledge of sacred places and their origins, showing reverence for dharma and tīrtha-tradition.

Śaṅkhatīrtha—its identification and origin are requested.

None; the verse transitions into the tīrtha’s origin narrative (utpatti-kathā).