Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

पुरश्चंद्रं च वामेशं कुकुटेश्वरमेव च । भस्मगात्रमथोकारं त्रिसंध्या विरजा तथा

puraścaṃdraṃ ca vāmeśaṃ kukuṭeśvarameva ca | bhasmagātramathokāraṃ trisaṃdhyā virajā tathā

Et il est aussi des lieux saints nommés Puraścandra et Vāmeśa, ainsi que Kukuṭeśvara; puis Bhasmagātra, Athokāra, Trisandhyā, et de même Virajā.

पुरश्चन्द्रम्Puraś-candra (a sacred name/place)
पुरश्चन्द्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरः (अव्यय) + चन्द्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; अव्ययीभाव-समास (पुरः + चन्द्र)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
वामेशम्Vāmeśa (a sacred name/place)
वामेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवामेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
कुकुटेश्वरम्Kukuṭeśvara
कुकुटेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुकुट (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कुकुटस्य ईश्वरः)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
भस्मगात्रम्Bhasma-gātra (ash-bodied; a name/place)
भस्मगात्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभस्म (प्रातिपदिक) + गात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भस्मनः गात्रम्/भस्मयुक्तं गात्रम्)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
ओकारम्O-kāra (the syllable ‘O’; name/place)
ओकारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootओकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
त्रिसन्ध्याःthe three Sandhyās (three junction-times; name/group)
त्रिसन्ध्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + सन्ध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; द्विगु-समास (त्रयः सन्ध्याः)
विरजाःVirajā(s) (name/place)
विरजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविरजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
तथाlikewise/also
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/समुच्चयार्थक-अव्यय (thus/also)

Skanda (deduced from continuity of the tīrtha-catalogue)

Tirtha: Puraścandra; Vāmeśa; Kukuṭeśvara; Bhasmagātra; Athokāra; Trisandhyā; Virajā (cluster)

Type: kshetra

Listener: Devī (addressed as ‘devi’)

Scene: A pilgrim-map tableau: a central yātrika couple with a palm-leaf itinerary, surrounded by small vignette-shrines labeled Puraścandra, Vāmeśa, Kukuṭeśvara, Bhasmagātra, Athokāra, Trisandhyā, Virajā; Śiva-liṅgas under trees, with ash-smeared ascetics at tri-sandhyā worship.

P
Puraścandra
V
Vāmeśa
K
Kukuṭeśvara
B
Bhasmagātra
A
Athokāra
T
Trisandhyā
V
Virajā

FAQs

Sacred names and sites are themselves carriers of merit; the text maps devotion onto geography through remembrance and pilgrimage.

Puraścandra, Vāmeśa, Kukuṭeśvara, Bhasmagātra, Athokāra, Trisandhyā, and Virajā.

No explicit ritual is described in this verse.