Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

त्रिदण्डाख्यं तथा क्षेत्रं तथैव कृमिजांगलम् । एकाम्रं च तथा क्षेत्रं क्षेत्रं छागलकं तथा

Transliteration

tridaṇḍākhyaṃ tathā kṣetraṃ tathaiva kṛmijāṃgalam | ekāmraṃ ca tathā kṣetraṃ kṣetraṃ chāgalakaṃ tathā

Translation

De même se trouve la région sacrée appelée Tridaṇḍa; ainsi que Kṛmijāṅgala; et le kṣetra nommé Ekāmra; et pareillement le champ sacré appelé Chāgalaka.

Word by Word

• त्रिदण्डाख्यम्: Tridaṇḍākhya (called Tridaṇḍa; a place)
• त्रिदण्डाख्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि + दण्ड + आख्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः त्रिदण्ड इति आख्यं (नाम-तत्पुरुष; ‘called Tridaṇḍa’)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• क्षेत्रम्: kṣetra
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात-अव्यय

• कृमिजाङ्गलम्: Kṛmijāṅgala (name of a place)
• कृमिजाङ्गलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृमि + जाङ्गल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः कृमिणां जाङ्गलम् (षष्ठी-तत्पुरुष; name)

• एकाम्रम्: Ekāmra (name of a sacred place)
• एकाम्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एक + आम्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः ‘एकः आम्रः’ (one mango-tree; name Ekāmra)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• क्षेत्रम्: kṣetra
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• क्षेत्रम्: kṣetra (again)
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (पुनरुक्ति)

• छागलकम्: Chāgalaka (name of a place)
• छागलकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: छागलक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

Speaker

Skanda (deduced from Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ekāmra-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Deveśī (addressed)

Visual Art Cues

Scene: An ascetic pilgrim with three staffs (tridaṇḍa) walking through scrub-forest (jāṅgala), arriving at a mango-grove shrine (Ekāmra) with a liṅga under a single great mango tree, then a rustic village-kṣetra (Chāgalaka).

Characters & Entities

• Tridaṇḍa
• Kṛmijāṅgala
• Ekāmra
• Chāgalaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Māhātmya teaches that sacredness pervades many named kṣetras; devotion is expanded beyond one shrine to a wider sacred landscape.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Tridaṇḍākhya-kṣetra, Kṛmijāṅgala, Ekāmra-kṣetra, and Chāgalaka-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit bathing, dāna, or japa is mentioned in this verse.