Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52

सत्तीर्थैस्तद्भयात्सर्वैः क्षेत्रमेतत्समाश्रितम् । आनयिष्याम्यहमपि स्वानि क्षेत्राणि कृत्स्नशः

sattīrthaistadbhayātsarvaiḥ kṣetrametatsamāśritam | ānayiṣyāmyahamapi svāni kṣetrāṇi kṛtsnaśaḥ

Ainsi, tous les tīrtha véritables, par crainte de ce péril né de Kali, ont pris refuge dans ce kṣetra. Moi aussi, j’y amènerai entièrement mes propres domaines sacrés.

सत्-तीर्थैःby the holy tīrthas
सत्-तीर्थैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; ‘सत्’ विशेषणपूर्वकं ‘तीर्थ’ (कर्मधारय)
तत्-भयात्from fear of that
तत्-भयात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + भय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य भयम्)
सर्वैःby all
सर्वैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘सत्-तीर्थैः’ इत्यस्य विशेषणम्
क्षेत्रम्the sacred place/field
क्षेत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘क्षेत्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्
समाश्रितम्(has been) resorted to/entered
समाश्रितम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-श्रि (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘समाश्रितम्’ = ‘आश्रितम्/प्राप्तम्’
आनयिष्यामिI will bring
आनयिष्यामि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ-नी (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्काल), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अप्यर्थ
स्वानिown
स्वानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘क्षेत्राणि’ इत्यस्य विशेषणम्
क्षेत्राणिsacred places/fields
क्षेत्राणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
कृत्स्नशःentirely, in full
कृत्स्नशः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकृत्स्नशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

Maheśvara (Śiva)

Tirtha: Unnamed refuge-kṣetra (tīrtha-saṅgraha kṣetra)

Type: kshetra

Scene: A visionary tableau: numerous personified tīrthas—rivers, ghāṭas, kuṇḍas, and kṣetras—approach a radiant central kṣetra as if seeking asylum from a dark, looming Kali-age threat; a deity’s vow to ‘bring’ his own kṣetras is shown as a divine gesture drawing them inward.

S
Sattīrthas
K
Kali-yuga
K
Kṣetra

FAQs

When dharma is threatened, the Purāṇas present refuge-kṣetras where sacred power is preserved and accessible to devotees.

A particular ‘this kṣetra’ is exalted as a sanctuary for tīrthas; its proper name is not included in this verse snippet.

No explicit rite is mentioned; the verse explains the migration/assembling of tīrtha potency into one protected locus.