Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

अष्टषष्टिविभागेन भूत्वा रूपैः पृथग्विधैः । अष्टषष्टिषु क्षेत्रेषु तस्य ताः संस्थिताः सदा

aṣṭaṣaṣṭivibhāgena bhūtvā rūpaiḥ pṛthagvidhaiḥ | aṣṭaṣaṣṭiṣu kṣetreṣu tasya tāḥ saṃsthitāḥ sadā

S’étant divisées en soixante-six parts et ayant pris des formes distinctes, ces Mères demeurent à jamais établies dans les soixante-six champs sacrés qui lui appartiennent.

अष्टषष्टि-विभागेनby the division into sixty-eight parts
अष्टषष्टि-विभागेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअष्टषष्टि (प्रातिपदिक) + विभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya (Adverbial participle/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया
रूपैःwith forms
रूपैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
पृथक्-विधैःof different kinds, distinct
पृथक्-विधैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपृथक् (अव्यय-प्रातिपदिकवत्) + विध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (रूपैः); समासः कर्मधारयः (पृथग्विधाः = पृथक् विधाः)
अष्टषष्टिषुin the sixty-eight
अष्टषष्टिषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअष्टषष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन (संख्याशब्दः); अधिकरणे
क्षेत्रेषुin the sacred fields/regions
क्षेत्रेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
ताःthey (fem.)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
संस्थिताःwere stationed/settled
संस्थिताः:
Kriya (State/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तरि/स्थितिवाचक (ताः)
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb)

Sūta (deduced)

Tirtha: Ṣaṭ-ṣaṣṭi Mātṛ-kṣetra-maṇḍala (66-fold Mātṛ seats)

Type: kshetra

Scene: The Mothers divide and assume distinct forms, each enthroned in her own kṣetra, forming a sacred mandala of sixty-six seats.

M
Mātaraḥ (Mātṛkās)
K
Kṣetra (sacred fields)

FAQs

Sacred power is not confined to one spot; divine energies manifest in many forms across a network of holy places, sustaining dharma everywhere.

The verse praises the kṣetra-network (sixty-six kṣetras) within the Hāṭakeśvara/Luptatīrtha māhātmya setting of Nāgarakhaṇḍa.

No explicit ritual is stated; the focus is on the theological geography of the kṣetras.