Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52

ततः कालेन दीर्घेण जराग्रस्तस्य मे बलात् । हृतं राज्यं स्वपुत्रेण मां निर्वास्य विगर्हितम्

tataḥ kālena dīrgheṇa jarāgrastasya me balāt | hṛtaṃ rājyaṃ svaputreṇa māṃ nirvāsya vigarhitam

Puis, après un long temps, lorsque la vieillesse eut dompté ma vigueur, mon propre fils s’empara du royaume par la force et me chassa, couvert d’opprobre et de blâme.

ततःthen; thereafter
ततः:
Kālādhiकरण (Temporal sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तरार्थे (then/thereafter)
कालेनby time; with time
कालेन:
Karaṇa (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-एकवचन
दीर्घेणlong
दीर्घेण:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया-एकवचन; ‘कालेन’ इत्यस्य विशेषणम्
जराग्रस्तस्यof me, afflicted by old age
जराग्रस्तस्य:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootजराग्रस्त = जरा + ग्रस्त (कृदन्त; √ग्रस् + क्त)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन; ‘जरया ग्रस्तः’ इति तृतीया-तत्पुरुषार्थः; ‘मे’ इत्यस्य विशेषणम्
मेmy; of me
मे:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-एकवचन (enclitic)
बलात्by force
बलात्:
Hetu (Cause/Manner)
TypeIndeclinable
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचनरूपं; अव्ययीभावेन ‘बलात्’ = ‘बलपूर्वकं’
हृतम्was taken away
हृतम्:
Kriyā (Passive predicate)
TypeVerb
Rootहृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हृ (धातु) + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे
राज्यम्kingdom; sovereignty
राज्यम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र कर्म (what was taken)
स्वपुत्रेणby (my) own son
स्वपुत्रेण:
Karta (Agent in passive)
TypeNoun
Rootस्व + पुत्र (प्रातिपदिकौ)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘स्वस्य पुत्रः’); कर्मणि-प्रयोगे कर्ता (agent)
माम्me
माम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-एकवचन
निर्वास्यhaving banished
निर्वास्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootनिर् + √वस् (धातु) + णिच्? (causative sense) + ल्यप् (क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive): ‘having expelled/banished’ (causative/denominative usage in context)
विगर्हितम्disgraced; condemned
विगर्हितम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootविगर्हित (कृदन्त-प्रातिपदिक; वि + √गर्ह् (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग? अत्र ‘माम्’ इत्यस्य विशेषणरूपेण द्वितीया-एकवचन (masc acc sg) अपेक्षितः; पाठे ‘विगर्हितम्’ रूपं नपुंसक/सामान्य-रूपेण प्रयुक्तम् (blameworthy/condemned)

Unspecified (same repentant former king speaking)

Listener: Mahāmuni

Scene: An aged king, weakened by time, is expelled from the palace by his own son; the former ruler walks away with minimal belongings, head bowed, as citizens watch in mixed fear and pity.

FAQs

Worldly power is unstable; karmic consequence and time humble even kings, turning the mind toward detachment.

Still contextual; the narrative moves toward the tīrtha where the fallen king later attains purification.

None; it describes the life-turning event that leads to pilgrimage and sacred bathing later.