Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

वैमानिक उवाच । साधु साधु मुनिश्रेष्ठ यत्त्वं प्राप्तो ममान्तिकम् । अवश्यं सानुकूलो मे विधिर्यत्त्वं समागतः

vaimānika uvāca | sādhu sādhu muniśreṣṭha yattvaṃ prāpto mamāntikam | avaśyaṃ sānukūlo me vidhiryattvaṃ samāgataḥ

«L’habitant du vimāna dit : “Bien, bien, ô le meilleur des sages, que tu sois venu près de moi. Assurément le destin m’est devenu favorable, puisque tu es arrivé.”»

वैमानिकःthe aerial being
वैमानिकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैमानिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
साधुwell done
साधु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय/सुबन्त-प्राय)
Formअव्यय; प्रशंसावाचक (interjection)
साधुwell done
साधु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्त-प्रशंसा
मुनिश्रेष्ठO best of sages
मुनिश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुष: ‘मुनीनां श्रेष्ठः’
यत्since/that
यत्:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; यत्-सम्बन्धबोधक (relative particle)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
प्राप्तःhave come/arrived
प्राप्तः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) → प्राप्त (क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम
अन्तिकम्near (me)
अन्तिकम्:
Gati/Karma (Goal/गति)
TypeNoun
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/गति), एकवचन; गत्यर्थे द्वितीया
अवश्यम्certainly
अवश्यम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअवश्यम् (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (adverb)
सानुकूलःfavorable
सानुकूलः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + अनुकूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
मेto me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (सम्प्रदान) / षष्ठी (सम्बन्ध) एकवचन; अत्र चतुर्थी (to me/for me)
विधिःfate, ordinance
विधिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यत्since/that
यत्:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; यत्-सम्बन्धबोधक
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
समागतःhave come
समागतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-गम् (धातु) → समागत (क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Vaimānika (the celestial vimāna-rider; likely the king transformed)

Tirtha: तडाग-तीर्थ (प्रसङ्गगत)

Type: kund

Listener: मुनि (मुनिश्रेष्ठ)

Scene: दिव्य-वैमानिक व्यक्ति हाथ जोड़कर मुनि का स्वागत करता; मुख पर हर्ष और आश्वासन; पीछे दिव्य-सेवक शांत; तडाग-तीर पर सौम्य प्रकाश।

A
Agastya
V
vaimānika

FAQs

Meeting a great sage is a sign of grace and a turning point; saintly contact is portrayed as destiny becoming auspicious.

The broader context is a tīrtha near a sacred pond; this verse highlights the salvific power of saintly presence rather than naming the site.

None; it praises the auspiciousness of approaching and honoring a sage.