Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

यस्तत्र दीपकं दद्यात्कार्तिके मासि च द्विजाः । न स पश्यति रौद्रांस्तान्नरकानेकविंशतिम् । न चांधो जायते क्वापि यत्रयत्र प्रजायते

yastatra dīpakaṃ dadyātkārtike māsi ca dvijāḥ | na sa paśyati raudrāṃstānnarakānekaviṃśatim | na cāṃdho jāyate kvāpi yatrayatra prajāyate

Ô deux-fois-nés : quiconque offre là une lampe au mois de Kārttika ne verra pas ces terribles vingt et un enfers ; et, où qu’il renaisse, il ne naîtra jamais aveugle.

यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
दीपकम्a lamp
दीपकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदीपक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
दद्यात्should give/offer
दद्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√दा (दा॒ दाने; धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
कार्तिकेin Kārttika
कार्तिके:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकार्तिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन (मास-विशेषणरूपे)
मासिin the month
मासि:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
द्विजाःO twice-born (brāhmaṇas)
द्विजाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; सम्बोधनार्थे प्रयोगः (vocative sense though form = nominative plural)
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
पश्यतिsees
पश्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (पश् दर्शने; धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
रौद्रान्terrible
रौद्रान्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootरौद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (नरकान्)
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम (refers to hells)
नरकान्hells
नरकान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन
एक-विंशतिम्twenty-one
एक-विंशतिम्:
Karma (Apposition to object/कर्म-विशेषण)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक) + विंशति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास (एकविंशतिः = 21) संख्यावाचक
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अन्धःa blind (person)
अन्धः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
जायतेis born/arises
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (जनीँ प्रादुर्भावे; धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
क्वापिanywhere
क्वापि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय) + अपि (अव्यय)
Formअव्यय-समूह; अनिश्चित-देशवाचक (indefinite locative adverb: 'anywhere')
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्ध-देशवाचक (relative adverb: where)
यत्रwherever
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (emphatic repetition: 'wherever')
प्रजायतेis born (again)/is generated
प्रजायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √जन् (जनीँ प्रादुर्भावे; धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

Sūta (deduced from immediate narrative context in this adhyāya)

Tirtha: Ānarttīya-taḍāga (Kārttika dīpa-dāna sthāna)

Type: ghat

Listener: Dvijāḥ / Ṛṣis (addressed as twice-born)

Scene: Nightfall at the pond; rows of small lamps float or are placed on the bank; brāhmaṇas and devotees offer dīpas; the darkness recedes, symbolizing freedom from naraka; a motif of clear, luminous eyes signifying freedom from blindness.

K
Kārttika
D
Dīpa-dāna
N
Naraka (hells)

FAQs

A simple act of devotion—offering a lamp in Kārttika at a sanctified place—destroys severe demerit and grants protective blessings.

The “there” indicates the chapter’s praised site: Ānarta Tīrtha / Ānartīya Taḍāga.

Dīpa-dāna (offering a lamp) at the tīrtha during the month of Kārttika.