Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

नष्टं मृतमतीतं च ये शोचन्ति कुबुद्धयः । धीराणां तु पुरा राजन्नष्टं नष्टं मृतं मृतम्

Transliteration

naṣṭaṃ mṛtamatītaṃ ca ye śocanti kubuddhayaḥ | dhīrāṇāṃ tu purā rājannaṣṭaṃ naṣṭaṃ mṛtaṃ mṛtam

Translation

«Ceux dont l’intelligence est faible pleurent ce qui est perdu, mort et passé. Mais pour les âmes fermes, ô roi, ce qui est perdu est perdu, et ce qui est mort est mort.»

Word by Word

• नष्टम्: lost
• नष्टम्: Karman (Object)
• Type: Adjective
• Root: नश् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Accusative singular, neut.); कर्मपद-समूहस्य अङ्गम्

• मृतम्: dead
• मृतम्: Karman (Object)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; कर्मपद-समूहस्य अङ्गम्

• अतीतम्: gone/past
• अतीतम्: Karman (Object)
• Type: Adjective
• Root: अति + इ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; कर्मपद-समूहस्य अङ्गम्

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (Nominative plural)

• शोचन्ति: grieve
• शोचन्ति: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: शुच् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• कुबुद्धयः: foolish people
• कुबुद्धयः: Karta (Subject apposition)
• Type: Noun
• Root: कु + बुद्धि (प्रातिपदिकौ)
• Form: कर्मधारय-समास (कुबुद्धिः = bad-minded); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्

• धीराणाम्: of the steadfast/wise
• धीराणाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: धीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी बहुवचनम् (Genitive plural)

• तु: but
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)

• पुरा: formerly
• पुरा: Kala (Time adjunct)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक) = formerly/earlier

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन एकवचनम् (Vocative singular)

• नष्टम्: lost is lost
• नष्टम्: Karta (Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: नश् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Nominative singular, neut.); उक्तिवाक्ये प्रतिज्ञा/न्यायवचनम्

• नष्टम्: (indeed) lost
• नष्टम्: Karta (Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: नश् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; पुनरुक्ति (emphatic repetition)

• मृतम्: dead is dead
• मृतम्: Karta (Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: मृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• मृतम्: (indeed) dead
• मृतम्: Karta (Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: मृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; पुनरुक्ति

Speaker

The Ministers (Maṃtriṇaḥ)

Visual Art Cues

Scene: A minister delivers a terse aphorism on loss and death; the king’s posture shifts from collapse to steadier composure, signaling acceptance.

Characters & Entities

• Ministers (Maṃtriṇaḥ)
• Rājan (the king, i.e., Rāma)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Recognize impermanence and accept reality with steadiness; wisdom expresses itself as restraint and adherence to dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is identified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription, but it supports the call to proceed with proper rites rather than remain in lamentation.