Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 58

वीरभद्रं यदा शक्रो हंतुकामस्त्वरान्वितः । तावच्छंक्रं गजस्थं हि पुरयामास मार्गणैः

vīrabhadraṃ yadā śakro haṃtukāmastvarānvitaḥ | tāvacchaṃkraṃ gajasthaṃ hi purayāmāsa mārgaṇaiḥ

Lorsque Śakra, avide de tuer Vīrabhadra et pressé par la hâte, s’avança, à l’instant même il accabla le guerrier monté sur l’éléphant d’une grêle de flèches.

वीरभद्रम्Vīrabhadra
वीरभद्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवीरभद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यदाwhen
यदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formसमयवाचक-अव्यय (when)
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हन्तुकामःdesiring to kill
हन्तुकामः:
Karta (Agent-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) + तुमुन् (प्रत्यय) → हन्तुम् (infinitive) + काम (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष (हन्तुम् कामः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (agreeing with शक्रः)
त्वरान्वितःaccompanied by haste
त्वरान्वितः:
Karta (Agent-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्वरा (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √इ ‘to go’ + क्त)
Formतृतीया-तत्पुरुष/सह-भाव (त्वरया अन्वितः = endowed with haste); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तावत्then/at that time
तावत्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formपरिमाण/अवधिवाचक-अव्यय (so long/then)
शङ्क्रम्Śaṅkra (reading uncertain; likely ‘Śakra/Indra’)
शङ्क्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशङ्कु/शङ्क्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पाठभेद/अर्थसन्देहः—सम्भवतः ‘शक्रं’ (इन्द्रम्) इति अपेक्षितम्
गजस्थम्mounted on an elephant
गजस्थम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootगज (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-तत्पुरुष (गजे स्थितः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (agreeing with शङ्क्रम्/शक्रम्)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
पूरयामासfilled (covered)
पूरयामास:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूर्/पॄ (धातु) + णिच् (causative) + लिट् (परस्मैपद)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect; narrative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिजन्त (causative)
मार्गणैःwith arrows
मार्गणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमार्गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa style)

Tirtha: Kedāra/Kedārakṣetra

Type: kshetra

Scene: Indra, intent on killing, unleashes volleys of arrows at the elephant-mounted foe; the air is thick with shafts, banners, and dust.

Ś
Śakra (Indra)
V
Vīrabhadra
E
Elephant-mounted warrior
A
Arrows

FAQs

Haste and the desire to dominate lead to aggressive action; Purāṇic narrative uses such scenes to caution against pride opposed to divine order.

Kedārakhaṇḍa context points to the Kedāra tīrtha-region; this verse is a battle description within that larger māhātmya.

None.