Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

अत्र त्वयागतं कस्माद्विष्णो वेत्त्रा महाबलम् । दक्षस्य पक्षमाश्रित्य कथं जेष्यसि तद्वद

Transliteration

atra tvayāgataṃ kasmādviṣṇo vettrā mahābalam | dakṣasya pakṣamāśritya kathaṃ jeṣyasi tadvada

Translation

«Ô Viṣṇu, détenteur d’une grande puissance, pourquoi es-tu venu ici ? En prenant le parti de Dakṣa, comment comptes-tu l’emporter ? Dis-le-moi.»

Word by Word

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb: here)

• त्वया: by you
• त्वया: कर्ता (Agent in passive sense)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-एकवचनम् (Instrumental, Singular; pronoun)

• आगतम्: come
• आगतम्: क्रियाविशेषण/प्रत्ययार्थ (Predicate: 'has come')
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु) उपसर्ग-आ
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (Neuter, Nom/Acc, Singular)

• कस्मात्: from what reason/why
• कस्मात्: अपादान (Source/Reason)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे पञ्चमी-एकवचनम् (Ablative, Singular)

• विष्णो: O Viṣṇu
• विष्णो: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन-एकवचनम् (Masculine, Vocative, Singular)

• वेत्त्रा: O knower
• वेत्त्रा: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: वेतृ (प्रातिपदिक; from √विद् 'to know')
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन-एकवचनम् (Masculine, Vocative, Singular)

• महाबलम्: great strength
• महाबलम्: कर्म (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः ('महत् बलम्'); नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Neuter, Accusative, Singular)

• दक्षस्य: of Dakṣa
• दक्षस्य: सम्बन्ध (Possessor)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-एकवचनम् (Masculine, Genitive, Singular)

• पक्षम्: side/faction
• पक्षम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Masculine, Accusative, Singular)

• आश्रित्य: having taken refuge in
• आश्रित्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: √श्रि (धातु) उपसर्ग-आ
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): 'having resorted to'

• कथम्: how
• कथम्: क्रियाविशेषण (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: how)

• जेष्यसि: will you conquer
• जेष्यसि: क्रिया (Predicate)
• Type: Verb
• Root: √जि (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्/Future), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् (Future, 2nd person, Singular)

• तत्: that
• तत्: कर्म (Object: 'that')
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Neuter, Accusative, Singular)

• वद: tell/say
• वद: क्रिया (Predicate)
• Type: Verb
• Root: √वद् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् (Imperative, 2nd person, Singular)

Speaker

Vīrabhadra (addressing Viṣṇu/Keśava)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (contextual anchor)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Internal audience (not explicit)

Visual Art Cues

Scene: Vīrabhadra confronts Viṣṇu directly, pointing or gesturing in challenge; Viṣṇu stands firm, weapons ready, expression steady; devas and sages watch anxiously amid disrupted sacrificial paraphernalia.

Characters & Entities

• Vīrabhadra
• Viṣṇu
• Dakṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Taking sides without discernment can entangle even the powerful; dharma demands clarity about whom and what one supports.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it is a dramatic exchange within Kedārakhaṇḍa’s storyline.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.