Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 150

काश्मीररत्नोपलसिद्धरत्नवैदूर्यचित्रं सुधया परिष्कृतम् । दिव्यासनं तस्य च कल्पितं भुवा तत्रास्थितो योगपतिर्महेशः

kāśmīraratnopalasiddharatnavaidūryacitraṃ sudhayā pariṣkṛtam | divyāsanaṃ tasya ca kalpitaṃ bhuvā tatrāsthito yogapatirmaheśaḥ

Là, sur le sol, on façonna pour lui un siège divin, chamarré de gemmes du Cachemire, de dalles précieuses, de joyaux parfaits et de vaidūrya, poli d’un enduit de chaux. Sur ce siège prit place Maheśa, le Seigneur du Yoga.

काश्मीररत्नोपलसिद्धरत्नवैदूर्यचित्रम्variegated with Kashmir gems, jewel-stones, siddha-gems and cat’s-eye
काश्मीररत्नोपलसिद्धरत्नवैदूर्यचित्रम्:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाश्मीर-रत्न + उपल + सिद्ध-रत्न + वैदूर्य + चित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-समाससमूहः (काश्मीररत्नोपलैः सिद्धरत्नैः वैदूर्यैः च चित्रम्) विशेषण (आसनम्)
सुधयाwith nectar/ambrosia
सुधया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
परिष्कृतम्adorned/refined
परिष्कृतम्:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि + कृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (आसनम्)
दिव्यासनम्a divine seat
दिव्यासनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिव्य + आसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (दिव्यम् आसनम्)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (pronoun)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
कल्पितम्arranged/prepared
कल्पितम्:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकॢप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (आसनम्)
भुवाby the earth/on the ground
भुवा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘भूम्या’ इत्यर्थे
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
आस्थितःsat/was seated
आस्थितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘sat/remaining’
योगपतिःlord of yoga
योगपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोग + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (योगस्य पतिः)
महेशःMaheśa
महेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् ईशः)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Tirtha: Siddhavaṭa

Type: kshetra

Scene: A jeweled, multicolored divine seat laid upon the earth near Siddhavaṭa—Kashmir gemstones, vaidūrya, polished surface—Śiva as Yogapati seated with majestic stillness.

M
Maheśa
Ś
Śiva
Y
Yogapati

FAQs

The sanctity of place supports yoga: a consecrated seat and environment symbolize steadiness (āsana) and readiness for higher contemplation.

The setting continues at/near Siddhavaṭa within the Kedārakhaṇḍa sacred geography, presenting it as a fit locus for yogic establishment.

No formal rite is prescribed; the verse implicitly highlights the yogic discipline of establishing a proper āsana in a sanctified spot.