Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 59

उपस्थितोऽसौ त्वथ लज्जमानस्तुष्टाव देवं वृषभध्वजं तम् । नत्वा पुरःस्थाग्निमयं हि कालः सविस्मयो वाक्यमिदं बभाषे

upasthito'sau tvatha lajjamānastuṣṭāva devaṃ vṛṣabhadhvajaṃ tam | natvā puraḥsthāgnimayaṃ hi kālaḥ savismayo vākyamidaṃ babhāṣe

Alors il s’approcha, tout honteux, et loua ce Dieu qui porte le taureau pour étendard. S’étant incliné devant Kāla, debout devant lui sous une forme de feu, il prononça, émerveillé, ces paroles.

उपस्थितःpresent/arrived
उपस्थितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootउप + स्था (धातु) + क्त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'असौ' इत्यस्य विशेषणम् (having come/present)
असौthat one (Kāla)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक
लज्जमानःbeing ashamed
लज्जमानः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता)
TypeVerb
Rootलज्ज् (धातु) + शानच् (वर्तमानकाले)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle, आत्मनेपद-प्राय); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
तुष्टावpraised
तुष्टाव:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
देवम्the god
देवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
वृषभध्वजम्whose banner is the bull
वृषभध्वजम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवृषभ + ध्वज (प्रातिपदिकौ)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वृषभस्य ध्वजः यस्य) विशेषणम् 'देवम्'
तम्that (one)
तम्:
Karma (Object apposition/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; निर्देश (that)
नत्वाhaving bowed
नत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootनम् (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive); पूर्वकालिक (having bowed)
पुरःस्थstanding before (him)
पुरःस्थ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरःस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; 'अग्निमयम्' इत्यस्य विशेषणम् (standing in front)
अग्निमयम्fiery, made of fire
अग्निमयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअग्नि + मय (प्रातिपदिकौ)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (अग्निमयः = made of fire) विशेषणम् (implicit 'देवम्/शंभुम्')
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थक (indeed/for)
कालःKāla
कालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
सविस्मयःastonished
सविस्मयः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + विस्मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (विस्मयेन सह) विशेषणम् 'कालः'
वाक्यम्speech/words
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Visheshana (Demonstrative/विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; निर्देश (this)
बभाषेspoke
बभाषे:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभाष् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Narrator (Purāṇic narrator within Kedārakhaṇḍa context; likely Sūta/Lomaharṣaṇa recounting)

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Scene: The revived man, ashamed yet grateful, approaches and praises Śiva (Vṛṣabhadhvaja). Before him stands Kāla in a fiery body; the man bows to Kāla and then speaks in astonishment.

Ś
Śiva (Vṛṣabhadhvaja)
K
Kāla

FAQs

True reverence arises with humility—approaching Śiva with awe and modesty opens the heart to divine praise.

The broader section is Kedārakhaṇḍa, centered on Kedāra/Kedārnātha and the greatness of Śiva’s presence there.

No direct rite is prescribed here; it frames a devotional act—stuti (hymnic praise) and namaskāra (bowing).